Εισαγωγή στο έργο του πρωταρχικού συμβολισμού

Μία από τις αλλαγές που επηρεάζουν την ψυχανάλυση και που μου φαί-νεται από τις γονιμότερες, αφορά την εξέλιξη της έννοιας της συμβολο-ποίησης και το μοντέλο της δραστηριότητάς της, το οποίο σε μεγάλο βαθμό ελέγχει την εργασία της υποκειμενοποίησης που βρίσκεται στην καρδιά της ψυχαναλυτικής πρακτικής.

Κλασικά, η συμβολοποίηση, και γενικότερα η αναπαραστασιακή δρα-στηριότητα, απευθύνεται στο ερώτημα για το απόν αντικείμενο. Για παρά-δειγμα, ο W. R. Bion θεωρεί ως αφετηρία της δραστηριότητας της σκέψης την απουσία του στήθους, αλλά όλη η Γαλλική ψυχανάλυση επίσης θεμε-λιώνει την αναπαραστασιακή εργασία στην συνάντηση με το αντικείμενο που απουσιάζει ή που έχει αποχωριστεί. Η έννοια αυτή παρήγαγε ορισμένα από τα ομορφότερα κοσμήματα της ψυχαναλυτικής σκέψης, οπότε δεν θα θέσω ερωτήματα για κάτι του οποίου η αξία είναι αναμφισβήτητη. Η απου-σία του αντικειμένου, αυτό που γίνεται αντιληπτό ως απουσία του, υπο-χρεώνει το υποκείμενο να διευρύνει την διάκριση ανάμεσα στο αντικείμενο, όπως γίνεται αντιληπτό στο παρόν, και στο εσωτερικό ίχνος της αντίληψης του αντικειμένου στο παρελθόν, από όπου καθίσταται δυνατή η κατασκευή της εσωτερικής αναπαράστασης του αντικειμένου. Όταν το αντικείμενο εί-ναι παρόν, η εσωτερική αναπαράσταση του αντικειμένου υπερτίθεται στην αντίληψη του αντικειμένου. Έτσι δεν φαίνεται σαν αναπαράσταση, δεν εκ-φράζεται ως αναπαράσταση, εκτός φυσικά εάν το υποκείμενο αντιληφθεί ένα κενό ανάμεσα στην δική του αναπαράσταση του αντικειμένου και σε αυτό που το ίδιο αντιλαμβάνεται ως αντικείμενο.

Με αυτή την έννοια, η παρουσία του αντικειμένου και η σύνδεση με το παρόν αντικείμενο δεν παρουσιάζουν πρόβλημα, αλλά θεωρούνται δε-δομένες, επειδή προκύπτουν από τα δεδομένα της αντίληψης και της επένδυσής της. Μόνο η απουσία, ο χωρισμός, η διαφοροποίηση και η απώλεια φαίνονται δυνάμει προβληματικές.

Για μια ακόμα φορά, αυτή η έννοια είναι πειστικότατη και παραμένει εξαιρετικά χρήσιμη στην ευρύτερη κατανόηση της ψυχικής λειτουργίας.