Σημείωμα του επιμελητή του 5ου τεύχους

Εάν κάτι συνδέει τα άρθρα αυτά του 5ου τεύχους της Ετήσιας Ελληνικής έκδοσης του International Journal of Psychoanalysis, κυρίως τα κλινικά, είναι το ενδιαφέρον των συγγραφέων σήμερα για τις ψυχοπαθολογίες όπου επικρατεί το «μη αναπαραστάσιμο» ή το ψυχικό κενό. Το θέμα αυτό απασχολεί τους αναλυτές όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, τόσο θεωρητικά όσο και από πλευράς τεχνικής. Μια επισκόπηση των άρθρων αυτού του τεύχους θα ήταν η εξής:

Στο «Δι-οπτρικότητα, ο εν λειτουργία νους του ψυχαναλυτή» η Dana Birksted-Breen διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ο αναλυτής ακούει τον αναλυόμενο και συγκεκριμένα το πώς δημιουργείται ψυχικός χώρος ώστε βιώματα μη αναπαραστάσιμα να αποκτούν σχήμα και λόγο. Αυτό προϋποθέτει την ανοχή του αναλυτή απέναντι στην ασάφεια και στην αμφισημία του κλινικού υλικού, ανοίγοντας χώρο και για τον «άλλον». Πώς από τον «ακατονόμαστο τρόμο» του Bion φτάνει κανείς στην δυνατότητα για συμβολοποιημένη σκέψη. Δι-οπτρικότητα είναι για την Birksted-Breen η δυνατότητα για σύνδεση και αποσύνδεση συγχρόνως, από το «άμεσα αντιληπτό» και από αυτό που είναι «άλλο» ή «διαφορετικό». Η ονειροπόληση (reverie) του αναλυτή είναι εκείνη που ανοίγει αυτό τον χώρο αντί να καταφεύγει στην «εξήγηση» του εύκολα αντιληπτού. Πρόκειται για μια διπλή στάση του αναλυτικού οργάνου, όπου η μια πλευρά «αναλύει», ενώ η άλλη παραμένει ανοιχτή και δεκτική προς το ακόμα άγνωστο.

Στο άρθρο του Luc Magnenat «Ψυχοσωματικό στήθος και αλεξιθυμι-κό στήθος: μια Μπιονική ψυχοσωματική οπτική», ο συγγραφέας ενδιαφέρεται για τις διεργασίες που μετασχηματίζουν ωμά αισθητηριο-ψυχικά βιώματα σε ψυχικοποιημένη συμβολική σκέψη. Η αποτυχία αυτού του μετασχηματισμού μέσω μητρικής ονειροπόλησης οδηγεί στην εσωτερί-κευση ενός «αλεξιθυμικού στήθους», ενός αντικειμένου αδιαπέραστου στην επικοινωνία μέσω προβλητικής ταύτισης, δημιουργώντας και μια εστία μελλοντικής ψυχοσωματικής κατάρρευσης (breakdown). Αυτοί οι ασθενείς διαισθάνονται ότι μέσα τους υπάρχει κάπου μια «καταστροφή» και έρχονται στην ανάλυση μ