Σημείωμα του επιμελητή

Σε λίγο θα έχουμε συμπληρώσει δυο χρόνια από την έναρξη της κρίσης της πανδημίας του COVID-19. Και ενώ φαίνεται να έχει υποχωρήσει η πρώτη αγωνία που δημιούργησε η αδυναμία να αντιμετωπιστεί άμεσα αυτό το καινοφανές παγκόσμιο πρόβλημα, τα πράγματα είναι μακριά από το να έχουν ησυχάσει.

Παρότι γίνονται πολλές, διεισδυτικές και έντιμες προσπάθειες να τεθούν τα ψυχολογικά ζητήματα που προκάλεσε η εμφάνιση της υγειονομικής κρίσης, είναι πολύ δύσκολο, αν όχι ανέφικτο, να απαντηθεί το ερώτημα «τι συνέβη;». Βρισκόμαστε ακόμη μέσα.

Ωστόσο, κάποιες πρώτες σκόρπιες και ασύνδετες μεταξύ τους επισημάνσεις, μπορούν να γίνουν: ως μαρτυρία.

Η πρώτη έχει να κάνει με το άγγιγμα που μας λείπει: ως ριζικής επιβεβαίωσης ενός βασικού για την ανθρώπινη ύπαρξη συνανήκειν. Θέλουμε να αγγίξουμε τον άλλον, να του σφίξουμε το χέρι, να τον αγκαλιάσουμε. Με τα λόγια του Φώκνερ:

«Γιατί το άγγιγμα της σάρκας με σάρκα έχει κάτι που καταργεί, που διασχίζει κοφτά και άμεσα τις απατηλές και περίπλοκες ατραπούς των κανόνων αξιοπρέπειας, έχει κάτι που ξέρουν καλά οι εχθροί αλλά και οι εραστές γιατί αυτό τους φτιάχνει και τους δύο: το άγγιγμα και μάλιστα το άγγιγμα εκεί που βρίσκεται το κάστρο, εκεί που βρίσκεται το κέντρο του απόλυτα προσωπικού Εγώ-Είμαι: δεν είναι ούτε το πνεύμα, ούτε η ψυχή· το άπληστο και αχαλίνωτο πνεύμα μπορεί ο καθένας να το αλώσει σε οποιονδήποτε σκοτεινό διάδρομο αυτής της επίγειας κατοικίας. Αλλά έτσι κι αφήσεις τη σάρκα να ακουμπήσει σάρκα, θα δεις να σπάζουν σαν τσόφλι και να καταρρέουν όλα τα σιμπολέθ της κάστας και του χρώματος».1

Η δεύτερη έχει να κάνει με τον κίνδυνο, εν μέσω της απειλής του θανάτου, να διαψεύδουμε αυτό που συνιστά μια βασική προϋπόθεση για την αυθεντικότητα της ύπαρξης μας: το είναι προς θάνατο. Την θνητότητα μας. Στις περιπτώσεις των θανάτων από τις επιπλοκές του COVID-19, ο θάνατος είναι ανώνυμος, μοναχικός, αθέατος ανεπεξέργαστος, ίδιος για όλους, και άφαντος από την κοινωνική ζωή: κοπροποιημένος.

Ένα από τα πρώτα λογοτεχνικά κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχ