Gampel ve Puget'nin Çalışmalarına Giriş*

“Toplumsal öznellik” veya “toplumsal acı” üzerine iki psikanalitik çalışmanın İngilizce çevirilerini yayımlama kararımızın geçerli pek çok nedeni var. Dergimizde alışılageldiăi üzere, ilk neden makalelerin yararı ve özgünlüăüdür; ikincisi, derinlemesine düşünmeye davet eden bir konunun karmaşıklıăıdır; sonuncusu olmasa da üçüncüsü ise makalelerin, içinde bulunduăumuz zamana uygun düşmesidir. Bu uygun düşme maalesef bugün toplumsal acıyı tetikleyen, savaşlardan diktatörlüklere, zorunlu göçlerden gezegenimizin durumuna, eşitsizlikten salgınlara kadar pek çok örneăe denk geliyor.

Bu iki metin, Buenos Aires Psikanaliz Derneăinin Psicoanálisis dergisinde İspanyolca olarak yayımlanmıştır (cilt XXIV, sayı 1/2, 2002).

Yolanda Gampel'in çalışması, “El dolor de lo social” (Toplumsalın Acısı), Freud'un 1930 tarihli “Uygarlıăın Huzursuzluău” (“Civilization and its Discontents”) (“Das Unbehagen in der Kultur”) kitabından bir alıntıyla başlar. Kitabı yayıma hazırlayan James Strachey'nin Giriş kısmında belirttiăi gibi, Freud'un kitaba seçtiăi ilk başlık “Unbehagen” deăildir. İlk başlık “Das Unglück in der Kultur”, yani “Uygarlıăın Mutsuzluău”dur. “Strachey,

“Unbehagen” (rahatsızlık**, tedirginlik***) kelimesinin İngilizce eş anlamlısını bulmanın zor olduăunu ve Bayan Riviere'in “huzursuzluk” (discontent) seçiminin ideal çözüm olduăunu belirtir. Eşdeăerli doăru bir karşılık bulmanın zorluău çevirmenlere hiç de yabancı deăildir, ancak bu kitabın başlıăının, aynı zamanda Almanca “Kultur” kelimesine de uzanan özel bir zorluk arz ettiăi görülmektedir; bu kelimenin “Civilization” olan İngilizce çevirisi, İspanyolca çeviride “Cultura”, “El malestar en la Cultura”, Fransızcasında “Malaise dans la Civilisation”, İtalyancasında ise “Il Disagio della Civiltà” olarak karşılanmıştır. Belki de konunun bizzat kendisinin bazı karmaşık yanları başlıăın çevirilerinde belirginleşir, ancak bu konu üzerinde durmayacaăım.

Gampel'in çalışmasında aktarılan söz kon