önsöz

Freud başlangıçta fobilerin psikolojik bir temeli olduğu konusunda tereddüt yaşamış; fobileri basitçe, başta cinsel uyarılmalar olmak üzere, sıkıntı veren yaşantıların oluşturduğu duygulanımlar üzerinden açıklama eğiliminde olmuştur. Bu yaklaşımda boşalımın engellenmesi fobik semptoma neden olmaktadır. Freud'un erken dönemdeki yazılarında sıkça yer alan fobik semptomların, basit düzenekleriyle, psikanalitik açıdan önemi tartışmalıdır. Bu şekliyle fobiler, Freud'un ekonomik temeldeki ilk anksiyete kuramının bir paradigması olarak görülebilir.

Freud'un klinik çalışmalarının olgunlaştığı yıllarda, Küçük Hans ve Kurt Adam olgularındaki fobik semptomların analizi, çocuk cinselliği konusundaki görüşlerin gelişmesine, ödipal karmaşanın tanımlanmasına yardımcı olurken, bir yandan da ikinci anksiyete kuramının şekillendiği bir çerçevenin oluşmasına hizmet eder. Freud'un anksiyete ve fobiler üzerine olan görüşleri, psikanalitik kuramı gelişiminde önemli yapı taşlarından birini oluşturur.

Psikanaliz Yazıları'nın bu sayısı için dosya konusu olarak seçilen “Fobiler”, İstanbul Psikanaliz Derneği'nin 2003-2004 dönemi etkinliklerinde yer alan psikanaliz okumalarının da ana konusuydu. Fobiler konulu okuma oturumlarına, Allan Compton'ın “Fobilere Psikanalitik Bakış” başlığı altında yazdığı dört bölümden oluşan incelemesinin ilk bölümüyle başlanmış, Freud'un Küçük Hans olgusuyla devam edilmiştir. Yoğun bir okuma sürecinin dosya konusunun seçimini olduğu kadar, yazıların içeriğini de etkilediğinden söz edilebilir. İlk yazıda, Freud'un fobiler ve anksiyete üzerine görüşleri, psikanalizin gelişim süreci gözetilerek ele alınırken, Küçük Hans olgusu ana eksenlerden birini oluşturdu. Elda Abrevaya, “Fobik Nesne ve Baba İşlevinin Yoksunluğu” başlıklı yazısında, Lacan'ın 1956-1957 yıllarındaki