sunuş

Psikanalizin doğuşundan bugüne uzanan tarihsel çizgide, temel kavramların zamanla derinleştiği, dönüştüğü ve yeni kuramsal biçimlere büründüğü, psikanalizin evriminin devam ettiği görülür. Öznelliklerarası kavramı, bu dönüşümün en önemli göstergelerinden biri olup, psikanalizin kapsamının genişlemesine paralel bir gelişim göstermiştir. Söz öncesi, hatta doğum öncesi döneme ilginin artmasıyla gelişen psikanaliz, bireyin yaşamının başlangıcında iki olmadan bir olunamayacağı kavrayışıyla kuramsal ilerlemenin önünü açmıştır.

Öznelliklerarası kavramı, karşı aktarım, yansıtmalı özdeşleşme, analitik alan, reverie, analitik üçüncü, enactment (sahneleme) gibi kavramları da içine alan bir çatı olarak düşünülebilir. Özellikle karşı aktarımın, bir engel olmaktan çıkıp analitik dinlemenin ayrılmaz ve aktif bir parçası haline gelmesi, önemli bir hareket noktası olmuştur. Analist, artık hastayı dışarıdan gözlemleyen değil, ortak etkileşimin bir katılımcısıdır. Felsefede de ele alınan bu konu Freud, Klein, Winnicott, Bion, Barangerler, Ogden, Stolorow, Atwood, Benjamin gibi psikanalistlerin çalışmalarıyla peş peşe gelen kuramsal katkı ve kavramların derinlemesine incelemesini bu dosya içindeki makalelerde de bulmak mümkündür.

Nasıl ki anne ve bebek çiftinin, yaşamın başlangıcında –gebelikle birlikte– karşılıklı etkileşimleriyle süreklilikten süreksizliğe, oradan da düşünebilmeye doğru ilerleyen yeni bir dünya kurduğunu biliyorsak, analist ve analizanın odadaki etkileşimleriyle de iki ruhsallığın bilinçdışı buluş-masıyla bir üçüncü ruhsallık inşa ettiğini söyleyebiliriz.

Seans içinde iki ruhsallığın karşılaşmasında söz her zaman sahnenin merkezinde değildir, bazen de Freud'un deyimiyle “bilinçdışından bilinçdışına” bir iletim merkezdedir.1 Çünkü Freud, iç deneyimin benlikle

ilişkisinin ancak öteki ile mümkün olabileceğini söyler.2 Bu durumda iki öznelliğin, yani iki bilinçdışının bir araya gelişinden ortaya çıkanlar, analist ve