elda abrevaya ile söyleşi: toplumsal cinsiyet, ruhsal çiftcinsellik ve kadınlığın farklı yüzleri üzerine

Harika Yücel Engindeniz: Merhaba Elda Hanım. Öncelikle Psikanaliz Yazıları'nın 52. sayısında sizinle bir söyleşi olanağı ve zamanı yaratabildiğimiz için çok teşekkür ederim. Bu sayının odaklandığı ve günümüz kuram ve kliniği içerisinden yeniden düşünmeye çalışacağımız üç kavram var: ruhsal çiftcinsellik, cinsel kimlik, cinsiyet kimliği. Bu üç kavramı birbiriyle ilişkili olarak ele almayı önerdim; öyle ki aralarında sıkı bir bağ var diye düşünüyorum. Ne dersiniz?

Elda Abrevaya: Ruhsal çiftcinselliği ayrı ele almayı öneriyorum. Diğer kavramlar için ise, Laplanche'ın düşüncesini burada getirmek isterim. Şimdi şöyle; Psikanalizde Kadınlık, Arzu ve Yüceltme kitabımın beşinci bölümünde ele aldığım üzere, Laplanche'ın 2007'de Fransızca olarak Le Sexual adlı bir kitabı yayınlanıyor. Laplanche “le sexual” (cinsel) teriminin bir neolojizm olduğunu söylüyor. Bu kitap 2011'de Freud and the Sexual olarak İngilizce yayınlanıyor. Tabii burada Jean Laplanche ile birlikte ilk kez “gender” (toplumsal cinsiyet) kavramı Fransız psikanalizine girmiş oluyor. Ben hatırlıyorum; Berlin'de İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ilk düzenlenen bir IPA kongresi oldu. Ve o kongrede Laplanche ve Judith Butler'ın da katıldığı bir yuvarlak masa toplantısı düzenlendi. Tabii

bilmiyorum bu anlamda ilk miydi değil miydi ama Jean Laplanche'ın Judith Butler'la toplumsal cinsiyet konusunda önemli bir diyaloğu oldu.

Şimdi burada Laplanche‘ın getirdiği farklı kavramları ve izlediği terminolojiyi ele almadan önce şunu belirtmek isterim. Cinsel kimlik ve toplumsal cinsiyet kimliği kavramları belki kafa karıştırıcı olabilir; çünkü toplumsal cinsiyet kavramının net bir karşılığı var. Buna karşılık cinsel kimlik (sexual identity) kavramını düşündüğümüzde, hem Freud'un hem de Lacan ve Laplanche‘ın kuramlarında “cinsel kimlik” özgül bir kavram değil. Kendi kitabımda cinsel kimlikten söz ettiğim bir bölüm var. Winnicott'un bir hastasını tartışırken cinsel kimlik terimini kullandım. Ama Freud, Lacan ve Laplanche, veyahut d