Studiedag Trauma en Taboe

Op 23 september 1994 organiseerde de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie voor de zesde maal haar jaarlijkse studiedag met ditmaal als titel: Trauma en taboe, psychoanalytische beschouwingen over incest. In zijn verwelkoming licht voorzitter E. Claes toe dat een thema werd gekozen aansluitend bij de actualiteit, en een benadering vanuit theoretisch, klinisch en sociocultureel standpunt. Vanuit elke belangrijke psychoanalytische vereniging in Vlaanderen kwam iemand aan het woord; tevens werd één Nederlandse spreker, niet analyticus doch letterkundige, uitgenodigd.

De heer M. Thys, medeorganisator van de studiedag en VVPT-bestuurslid, psycholoog-psychoanalyticus bij de Belgische School voor Psychoanalyse, opende de studiedag met enkele inleidende gedachten. Zijn voordracht De fascinatie voor incest veroorzaakte bij menig toehoorder een gevoel van duizeligheid tegenover de afgrond van zijn evocerend woorden- en gedachtenspel.

De heer Thys begon en eindigde met een Bioniaanse gedachte, namelijk dat de studiedag voor ieder een emotioneel en gedenkwaardig contact zou opleveren met de incestueuze ervaring. Van Freud, over de bijbel, kwam de spreker bij Nietzsche terecht en via Lacan en Bion opnieuw bij de psychoanalyse, die het incestverbod als gloeiende draad neemt van gans haar theorievorming. In de structuralistische visie van Levi-Strauss is het incestverbod de breuklijn met de natuur en voorwaarde voor de cultuur en het menszijn. Volgens Lacan heeft het incestverbod dezelfde oorsprong als de taal, de symbolische orde, het verlangen en dus het onbewuste.

Dat incest fascinatie opwekt, komt omdat het geen derden verdraagt, vastzit in een duele relatie die geen verschillen toelaat en dus alle realiteit, woorden en gedachten wegneemt. Het ‘verleiding of fantasie vraagstuk’ werd door de heer Thys opnieuw zeer actueel gemaakt; hij verwees ook naar het analytische kader dat gezien kan worden als een westers offerritueel dat in wreedheid te ver