De onbewuste fantasie is de afdruk van een scenario dat in de oedipale fase geschreven wordt vanuit de innerlijke overtuiging dat de persoon in kwestie weet hoe de wereld in elkaar zit en welke rol hij of zij daarin speelt. Deze overtuiging - die in de loop van het leven vaak ongewijzigd blijft - verschaft een innerlijk houvast voor verdere verkenning van de buitenwereld. Bij een neurotische verstarring ervan kan de psychoanalytische behandeling de analysant alternatieve constructies van de werkelijkheid aanreiken.