Suggestion, seduction, psychoanalysis

Op 22 en 23 februari 1996 vond in Nijmegen de eerste conferentie plaats van een reeks over antropologie, psychoanalyse en psychiatrie, die in het vervolg iedere twee jaar gehouden zal worden. Deze reeks wordt georganiseerd door het Filosofisch Instituut voor Voortgezette Studies van de universiteiten van Nijmegen, Tilburg, Leuven en Rotterdam, in samenwerking met het Centrum voor Dieptepsychologie in Leuven.

De titel van deze eerste conferentie was Suggestion, Seduction, Psychoanalysis met als hoofdthema de verleidingstheorie van Freud. Sprekers waren Mikkel Borch-Jacobsen uit Seattle, Jean Florence uit Louvain-la-Neuve, John Forrester uit Cambridge en Antoine Vergote uit Leuven. Iedere lezing werd becommentarieerd door een respondent uit het organisatiecomité.

Twee dagen lang werd er intensief gediscussieerd over de verleidingstheorie van Freud. Volgend jaar, in 1997, is het precies een eeuw geleden dat Freud zijn verleidingstheorie verwierp en in plaats daarvan aannam dat wat zijn hysterische patiënten hem vertelden over verleiding en misbruik door een volwassene in hun kinderjaren, fantasieën waren. Desondanks is hij er zich steeds mee bezig blijven houden en ook nu nog is de verleidingstheorie in staat om psychoanalytici - en de psychotherapeutische wereld in bredere zin - in kampen te verdelen. Tegenwoordig is de term ‘hysterie’ in onbruik geraakt, zeker buiten de psychoanalyse, maar een ander ziektebeeld, de meervoudige persoonlijkheidsstoornis, wordt nu gekoppeld aan seksueel misbruik in de kinderjaren. Veel van de discussies over de betrouwbaarheid van de herinneringen van deze patiënten doen denken aan de twijfels en overwegingen die Freud ertoe brachten zijn theorie bij te stellen. Na honderd jaar is Freud weer verrassend actueel.

Verleidingstheorie: historische achtergrond en kritiek

Wat houdt de verleidingstheorie in? Honderd jaar na dato is dat niet meer zo duidelijk, omdat de theorie in Freuds werk zelf een ontwikkeling heeft doorgemaakt en bovend