You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
De Sloveense filosoof en psychoanalyticus Slavoj Žižek heeft de laatste jaren op vele plaatsen in Europa en de Verenigde Staten grote bekendheid gekregen door de uitnodigende manier waarop hij één van de minst uitnodigende denkers van onze tijd, Jacques Lacan, weet te verklaren en populariseren. In Nederland wijdde De Gids verleden jaar april een speciaal nummer aan dit fenomeen, en nu is zijn boek Looking awry: an introduction to Jacques Lacan through popular culture, uit 1991, in het Nederlands vertaald. We kunnen dus voortaan ook in onze eigen taal zien of de lofzangen op Žižek terecht zijn, en tevens misschien of Žižeks lofzang op Lacan dat is.
De verdiensten van Žižek zijn inderdaad groot. Zelden waarschijnlijk heeft iemand zo gedreven, diepzinnig en speels tegelijk weten om te gaan met psychoanalytische begrippen en inzichten. Die worden in Schuins beziend gebruikt ter verheldering van zulke uiteenlopende verschijnselen als pornografie, democratie, mystiek, begrafenisrituelen, atoomcentrales, literatoren, filmmakers en nog veel meer. ‘Populaire cultuur’, noemt Žižek dat alles, wellicht wat te optimistisch. In ieder geval is het meeste ervan uit het leven gegrepen, en vertolkt hij het in een filosofische taal die veel begrijpelijker is dan het jargon van de meester. Dat betekent niet dat Žižek voor niet ingewijden gemakkelijke lectuur zou zijn. Het tegendeel blijft op menig bladzijde maar al te waar. Er zijn echter ook vele passages die lezen als een roman. En Lacan verhelderen kan hij, de titel van zijn boek maakt hij zeker waar. Žižek is bovendien geen epigoon, maar iemand die, in de ban geraakt van de lacaniaanse ideeën, zijn eigen gang gaat of liever nog met die ideeën op de loop gaat.
Een nadeel van zijn betoog is dat hij bij zijn lezers al de nodige voorkennis over Lacan veronderstelt. Helemaal een ‘inleiding’ is zijn boek niet. En ook niet een eenheid. Daarvoor is Žižek net als Lacan te veel een hedendaags filosoof die weigert nog langer in eenheid of in s