Broodnodige polemiek

In de rubriek Verslagen van het Tijdschrift voor Psychoanalyse 1996, tweede jaargang nummer 1 vindt men het verslag van de studiedag van de NVPA en het NPG over het onderwerp Recente bevindingen op het gebied van kinderontwikkeling en psychoanalytische theorievorming van de hand van Margit Deben. Collega Deben parafraseert uit mijn voordracht tijdens deze studiedag het volgende: ‘Zij geeft aan grote bezwaren te hebben tegen proeven met spenen met daarin een druksensor waarmee een bandrecorder of diaprojector in werking wordt gezet. Dit type onderzoek, door haar [Bögels] “reductionistisch tel- en meetwerk” genoemd, geeft geen inzicht in de vroegste socio-communicatieve vaardigheden.’ En Deben vervolgt: ‘Jammer en onnodig is haar polemiserende toon. Niemand beweert immers dat deze niet-analytische research in de plaats zou moeten komen van baby- en gedragsobservatie.’ Tot zover het citaat.

Het vergt enige uitleg wanneer men zich moet verdedigen tegen op cruciale punten onjuist weergegeven uitspraken, vooral wanneer men berispt wordt vanwege een ‘onnodig polemiserende toon’. Toch wil ik een poging tot correctie maar vooral uitleg, en dan toch vooral polemisch, wagen.

Allereerst is het verre van mij de ‘niet analytische’ infant-research geen plaats toe te kennen naast de psychoanalytische observatie, dat zou geheel in strijd zijn met de ervaringen van mij en ieder ander die wel eens een internationaal congres over dat onderwerp bezoekt. Op de betreffende studiedag heb ik dan ook onder meer verwezen naar het indrukwekkende en fijnzinnige onderzoek van - de niet-analyticus maar evengoed toch wereldberoemde onderzoeker - Papousek cum suis. Integendeel, daar past ons analytici respect, bescheidenheid en een ‘open mind’.

Waar ik me echter ernstig en met de grootste kracht tegen verzet is het soort van onderzoek - analytisch en niet-analytisch - waarbij men de normale ontwikkelingsgang nodeloos en meestal ondoordacht verstoort of in gevaar brengt. Hier is polemiek niet ‘jammer e