Hoewel Schalkwijk mij met complimenteuze instemming citeert, geloof ik toch dat de radicalere strekking van mijn betoog hem is ontgaan, namelijk dat de psychoanalytische theorie en praxis, vanuit een moderne emotie-opvatting, compleet is te begrijpen en beschrijven als een psychologie van bewuste en onbewuste gevoelens - die zich niet laten reduceren uit (en dus ook niet reduceren tot) enige metapsychologische constructa. (Wie dit mocht interesseren verwijs ik naar mijn artikel in Panhuysen en Terwee, Psychoanalyse en Wetenschap, ; of, prettig kort, de abstract in nummer 2 van de Psychoanalytic Quarterly, , p. 367, van de Engelse vertaling van Het vanzelfzwijgende.) Overigens ben ik het met Schalkwijks conclusie goeddeels eens, maar is het niet wat laat in de dag voor de ‘aanzet tot een discussie’ die toch wel minstens een kwart eeuw aan de gang is?

W.F. van Leeuwen