De Freudkritiek onder de loep: Bespreking van: J. Forrester (1997), Dispatches from the Freud wars. Psychoanalysis and its passions. Harvard University Press, Cambridge/London, ISBN 0-674-53960-5,  309 pagina's, prijs: £18,50

Wie zich dit boek aanschafte of wil aanschaffen op basis van de titel, komt wat bedrogen uit. Die titel suggereert immers een werk over de ‘oorlog’ om Freud, die de laatste tien jaar in zowel vaktijdschriften, als in dag- en weekbladen, ja zelfs op tv, in alle hevigheid woedt. Forrester gaat echter alleen in de inleiding en in het laatste hoofdstuk dieper in op deze ‘Freud Wars’. De andere hoofdstukken kunnen het best omschreven worden, om het bij oorlogsmetaforen te houden, als voorhoedegevechten en kleine schermutselingen.

Daardoor is de rode draad in het boek, gesuggereerd door de titel, wat zoek. Dit wordt nog in de hand gewerkt door het feit dat geen van de - in essayvorm geschreven - hoofdstukken uitblinkt door een heldere structuur en dat de gedachtegang erin niet altijd makkelijk te volgen is. Het doet dan soms ook allemaal wat vrije-associatie-achtig aan.

Veel wordt echter goedgemaakt door Forresters prachtige taalgebruik én enorme eruditie: prachtige zinsneden gaan samen met gedetailleerde analyses - waarin hij die eruditie tentoonspreidt - van teksten, argumentaties en beweringen. Een voorproefje hiervan wordt geleverd in hoofdstuk 1, waarin Forrester, vanuit Freuds teksten, de relatie tussen afgunst (‘envy’) en moraliteit en politiek analyseert. Het is echter vooral in hoofdstuk 2, waarin Forrester de relatie tussen Freud en Ferenczi, en diens driehoeksrelatie met Gizella Palos en haar dochter Elma, schetst, dat inhoud en vorm tot een prachtig essay samensmelten. Niet alleen kan dit hoofdstuk gelezen worden als een boeiend (chronologisch) verslag van Freuds relatie met Ferenczi en diens twee minnaressen, maar Forrester verdedigt aan de hand van deze kroniek ook met verve de these dat Freud bij het behandelen van zijn patiënten elke vorm van geldende moraal opzij kon schuiven, en geen enkele afkeer vertoonde van thema's als overspel, driehoeksrelaties en incest Bovendien blijkt ook uit de briefwisseling tussen Freud en Ferenczi, dat Freud het vaak niet te n