You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Met deze uitgave brengt uitgeverij Boom een tweede boek van de Sloveense filosoof en psychoanalyticus Slavoj Žižek in vertaling. Diverse commentaren van Hillenaar (1996) bij het eerste boek (Žižek 1996) zijn ook hier van toepassing. Als een wervelende goochelaar weet Žižek een hallucinant lacaniaans universum van ‘het dagelijks leven’ uit de duisternis van een zwarte hoed te toveren. Het resultaat is daarom nog geen gemakkelijke maar alleszins boeiende en inspirerende lectuur, waarbij enige vertrouwdheid met lacaniaanse theoretische hoogstandjes geen overbodige luxe is.
Naast de psychoanalyse van Lacan vormt de moderne westerse filosofie het kader van de vijf essays. In plaats van de filosofie te ‘psychoanalyseren’ (de filosofen te pathologiseren) of de psychoanalyse op haar eigen impliciete filosofische premissen te wijzen - twee volgens Žižek te verwerpen praktijken - wil de auteur aantonen hoe de psychoanalyse de grondslag van de filosofie blootlegt, meer bepaald de grondslag van de moderne filosofie van de subjectiviteit. Het psychoanalytische (lacaniaanse) subject, aldus Žižeks centrale stelling, is het cartesiaanse cogito. Dat lege ‘subject van het onbewuste’ werd door de filosofie al te zeer getemd (geciviliseerd) tot het transparante subject van het zelfbewustzijn. In het voetspoor van Lacan bepleit Žižek een psychoanalytische terugkeer naar het cogito (dat inhoudsloze ding dat denkt) en bestrijdt hij het antagonisme tussen het cogito en het onbewuste.
Het hele boek is doordrenkt van de radicale kloof tussen het ‘iets’ van de subjectiviteit in de gangbare betekenis van de zelfervaring van de menselijke persoon en het ‘niets’ van de zuiver logische en noodzakelijke constructie die overblijft van het subject als we die toegankelijke ervaringsdimensie er aftrekken. Om de overgang te maken van het ‘subject van de zelfkennis’ naar het ‘subject van het onbewuste’ moeten we het eerste ‘de-psychologiseren’. Dit boek gaat over het subject zonder subjectiviteit, over he