You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Nieuwe ontwikkelingen in de psychoanalyse betreffen vooral de techniek van het klinisch werk. Er wordt veel over geschreven en de meningen zijn zeer divers. Het leek mij daarom
interessant om twee boeken die over dit onderwerp gaan in één recensie te bespreken. In een eerder boek, Drive, Ego, Object and Self: a Synthesis for Clinical Work , gaf Pine al zijn visie op het gebruik van de vier voor hem belangrijkste gezichtspunten van waaruit het klinisch materiaal begrepen en voor de patiënt geïnterpreteerd kan worden. Met deze ‘four psychologies’ geeft Pine aan dat hij uitgaat van de patiënt en zijn intrapsychische conflicten, zoals die in zijn ontwikkeling zijn ontstaan en in zijn huidige gedrag en beleving een rol spelen.
In zijn nieuwste boek zijn de ‘four psychologies’ voor hem nog steeds het uitgangspunt, maar het is opmerkelijk dat hij daar pas in hoofdstuk 7, p. 153, expliciet op ingaat. Mijn indruk is dat dit boek vooral geschreven is om de diversiteit aan psychoanalytische theorieën en behandelingsvormen gedegen en kritisch te bekijken, maar vooral niet té kritisch. Pine zegt in zijn inleiding dat juist door haar diversiteit de hedendaagse psychoanalyse de meest omvattende en ruimdenkende theorie van de psyche is en dat haar dus geen rigiditeit meer verweten kan worden. Hij benadrukt dat dit boek een ‘personal statement’ is en dat hij niet een algemene theorie van de techniek beoogt te schrijven. Het lijkt erop dat Pines verzoenende opstelling niet alleen voortkomt uit werkelijke waardering voor alle nieuwe psychoanalytische gezichtspunten, maar ook uit de wens om splitsing in kampen tegen te gaan. Een rode draad in zijn boek is het zinnetje: ‘It all depends; I have no systematic guidelines outside the domain of my clinical listening’ (p. 153). Hier zal iedere analyticus zich in kunnen vinden. Het probleem is alleen dat wat je hoort erg bepaald wordt door je theoretische opvattingen, ook al sta je open voor verrassingen. Eén van zijn laatste opmerkingen is da