You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Op 29 januari 1999 zat de sfeervolle Sonesta-koepelzaal vol - velen vader of moeder, sommigen ook opa of oma en allemaal kind: psychotherapeuten en analytici, aangetrokken door het fascinerende onderwerp Ouder op de bank. Het werd een exploratie van de toegankelijkheid van de eigen oude kinderkamer voor de jonge vader of moeder op de analysebank. Kijkend naar een foto van zichzelf als achtjarig jongetje vroeg Toni Ladan zich af of dit kind nog in hem aanwezig zou zijn, dood of levend. Het kind van toen bestaat niet meer, concludeert hij, maar leeft wel in de volwassene voort, zowel in de vorm van herinneringen als in de manier waarop hij de wereld ervaart.
Het is verheugend te merken dat de resultaten van recent neurobiologisch onderzoek steeds meer een geïntegreerd deel gaan uitmaken van de theorievorming in de psychoanalyse. Door het voortdurend bezig zijn met de baby ontstaat er bij de ouder een nieuwe context waardoor er geheugennetwerken met eigen kinderervaringen geactiveerd worden.
Ladan bespreekt vier factoren die de toegankelijkheid kunnen bemoeilijken:
In het expliciete geheugen worden die ervaringen opgeslagen die men zich in principe kan herinneren. Bij het jonge kind echter zijn de hersenstructuren die hierbij actief moeten zijn nog onrijp en niet in staat om in woorden en mentale beelden de ervaringen in het langeter-mijngeheugen op te slaan. Als gevolg hiervan kunnen gebeurtenissen uit de vroege kindertijd (tot ± vijfjaar) maar zeer beperkt als zodanig bewust herinnerd worden.
Ervaringen uit de vroege kindertijd worden echter wel degelijk in het geheugen opgeslagen maar op een andere manier, in het impliciete geheugen. Hierbij functioneren hersenstructuren die veel eerder in de kinderontwikkeling gerijpt zijn. Hierin zijn ‘manieren van doen’, vaardigheden en innerlijke concepten over hoe de wereld en de mensen in elkaar zitten verankerd. En deze kennis beïnvloedt op een vanzelfsprekende, onbewuste manier het emotionele leven. Deze kennis kan niet bewust h