You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
In dit boeiende boek gaat de Britse psychoanalyticus Roger Kennedy (zie bv. ook Kennedy 1989, 1993 en 1997) op zoek naar het menselijke subject. De centrale vraag, gesteld in de titel van het eerste, inleidende hoofdstuk, luidt Where is the Human Subject? Als we in de inhoudsopgave zien dat het laatste, samenvattende hoofdstuk de titel meekrijgt Capturing the Subject, doet dit vermoeden dat de vraag naar de lokalisering van het subject nog beantwoord wordt ook. Nochtans geeft de titel van het hele boek aan dat dat subject ongrijpbaar is en dat die vraag dus onbeantwoord moet blijven. Hoe kunnen we het subject dan toch te pakken krijgen? Het boek sticht verwarring omtrent de problematiek die het zelf wil verhelderen. Deze verwarring is vooral relevant voor zover Kennedy - en daar wijdt hij veruit de meeste pagina's aan - ons wil laten zien waar we het subject niet moeten zoeken of zeker niet zullen vinden. Zijn uitvoerige, genuanceerde en mijns inziens dikwijls ter zake doende kritiek op de verschillende psychoanalytische subjecttheorieën lijkt me veel interessanter dan wat hij er zelf voor in de plaats stelt. Het gehele, zes hoofdstukken tellende, boek door levert Kennedy overwegend een drievoudige kritiek: op het cartesiaanse model van de geest, op het eenzijdige accent op de interne objecten in de objectrelatietheorie en op het al te interpersoonlijke karakter van het intersubjectivisme. Hij veegt de objectrelatietheorie en het intersubjectivisme allerminst geheel van tafel, maar wijst wel op hun tekorten, die hij wil aanvullen met wat dan de ‘subjectrelatietheorie’ moet worden: een theorie over de verhouding van het subject tot werkelijke, andere subjecten in plaats van tot representaties van innerlijke objecten. Het hele betoog wordt overvloedig gevoed met verwijzingen naar de neurofysiologie, de filosofie, de culturele antropologie en vooral de sociologie, terwijl de auteur in deze interdisciplinaire doolhof toch de psychoanalyse als zijn thuisbasis wil behoude