You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Op 30 januari 1998 organiseerde het Nederlands Psychoanalytisch Instituut in Amsterdam een studiemiddag met als titel Grenzen en grenzeloosheid in psychoanalytisch perspectief.
Het was een druk bezochte bijeenkomst met boeiende bijdragen, waarvan de neerslag in boekvorm in het vooruitzicht werd gesteld. Ondertussen zijn de lezingen gebundeld onder
de meer algemene noemer Kinderen en grenzen. Beschouwingen over psychoanalytische behandeling bij kinderen en aangevuld met de vertaling van een artikel van Hopkins en de bijdrage van Marcelis-Eerdman over grenzen vanuit ouders. Terugdenkend aan de studiemiddag viel het boek mij bij de eerste lectuur nogal tegen.
Ik verwachtte een meer diepgaande theoretische situering, de bibliografische verwijzingen zijn her en der wel zeer summier en ik miste de discussie van de studiemiddag.
Bij nader inzien (ook letterlijk: bij een volgende lectuur) is gebleken dat ik mij door de stijl enigszins heb laten misleiden. Achter de korte, in stukken gehakte zinnen met een hoog spreektekstgehalte gaat een inhoud schuil die rijker is dan vermoed. Ik bespreek eerst elk hoofdstuk afzonderlijk; daarna maak ik de eindbalans op.
In de inleiding situeren de redacteurs het thema: daar waar in de normale ontwikkeling de realiteit gevoed wordt door de fantasie, en grenzen in een dynamisch proces van stellen en aftasten verinnerlijkt worden, speelt in de pathologische ontwikkeling het onbegrensbare van de illusie. In de klinische praktijk presenteert grenzeloosheid zich in verschillende gedaanten, met als meest pregnante die van het seksueel misbruik waarbij autonomie en afhankelijkheid verloren gaan.
Ubbels’ bijdrage heeft de titel van de studiemiddag: Grenzen en grenzeloosheid in psychoanalytisch perspectief. De auteur schetst hoe de grenzeloosheid in het liefhebben en verlangen van de ouders een verstoorde ontwikkeling bij het kind teweeg kunnen brengen. Hij verweeft elementen uit de theorie met de casus van een puber met grootheidsgedachten, wiens ‘oud