Symposium ‘Psychoanalyse en Poëzie’, Amsterdam, 17 november 2001

De Stichting Psychoanalyse en Cultuur probeert telkens weer een relatie te vinden tussen de psychoanalyse en zeer verscheiden cultuuruitingen, zoals literatuur, de beeldende kunsten, toneel, godsdienst, antropologie. Dit najaar was de poëzie het onderwerp. In tijden waarin het met de poëzie niet zo goed gesteld is - zie maar hoe moeilijk gedrukte poëzie verkocht wordt - bleek toch de goede keuze te zijn gemaakt. Er was een onverwacht grote belangstelling voor deze dag, die meer dan vijfenzeventig geïnteresseerde bezoekers trok. Zij kwamen tezamen in het Parkhotel, hartje Amsterdam, dat over een voor dit doel uitermate prettige en geschikte ruimte bleek te beschikken.

De dag was opgesplitst in twee delen. Een meer theoretisch ‘wetenschappelijk’ deel nam de ochtend in beslag. De namiddag werd aan psychoanalytische benadering en interpretatie van poëtische teksten besteed. Ook het gebruik van poëzie in een voornamelijk therapeutische omgeving kreeg aandacht.

Als eerste spreker zocht Walter Schönau naar het ontstaan, het begin van elke poëzie. Hij probeerde aan te duiden hoe zich in de ontwikkelingsgeschiedenis van het kleine kind, in het bijzonder de preoedipale fase, de periode wanneer het kind begint woorden te vinden, een aantal fenomenen voordoen - het spel met klanken, met ritme, met toverspreuken en magie - die in alle poëzie te vinden zijn. Een aantal door iedereen gekende gedichten kon gemakkelijk ter illustratie dienen.

Hij maakte het aannemelijk dat poëzie, meer dan elk ander literair genre, te verankeren is in de periode van symbiose tussen moeder en kind - in deze periode waarin ‘betekenis’ nog nauwelijks een bewust gegeven is, in de volle zin van het woord. De symbiotische dyade als oorspronkelijke gegevenheid zou als onbewuste herinnering in een ‘goed gedicht’ centraal aanwezig zijn.

Jan Röder, wiens naam en persoon die de laatste tijd bekendheid hebben gekregen in het