You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Terwijl er in psychoanalytische kringen steeds vaker geluiden te horen zijn over een ‘crisis’ in de psychoanalyse, geluiden die waarschijnlijk al even lang klinken als de psychoanalyse bestaat, heeft deze in de literatuur- en filmwetenschap een plaats verworven die zij ongetwijfeld nog lange tijd zal behouden. In de filmwetenschap vooral is de psychoanalyse een onmisbaar instrument geworden om de gelaagdheid en verborgen betekenissen van films te bestuderen.
In zijn introductie bij de bundel Psychoanalysis and Film herinnert de bekende psychoanalyticus Glen O. Gabbard eraan dat in 1895 twee revolutionaire gebeurtenissen plaatsvonden: de gebroeders Lumière vonden een eenvoudige projector uit, waarna zij verbijsterde toeschouwers met de eerste film confronteerden, en Freud publiceerde zijn Studiën über Hysterie, een werk dat de geboorte van de psychoanalyse inluidde. De gehele twintigste eeuw zouden film en psychoanalyse onlosmakelijk met elkaar verbonden blijven. Film en psychoanalyse deelden gemeenschappelijke interesses: de menselijke geest, emoties, gedrag en motivaties, en beide hadden een buitengewone belangstelling voor het psychopathologische. De psychoanalyse bracht thema's ter sprake die in films verbeeld konden worden en leende zich er bij uitstek voor om films te analyseren en te interpreteren. Dit gebeurde overigens ondanks Freud zelf die weinig met de nieuwe kunstvorm ophad.1
In 1916 al schreef de Amerikaanse psycholoog Hugo Münsterberg dat film psychische mechanismen repliceerde op een wijze die veel indringender was dan verhalende teksten dat konden. Spoedig zou de Amerikaanse filmindustrie, die zich in het Californische dorpje Hollywood had gevestigd, een ‘droomfabriek’ worden genoemd, waarmee de gelijkenissen tussen film- en droombeelden werden onder-streept. Met de cinema was een medium geboren waarmee de psychologische representaties van de nieuwe tijd uitgebeeld konden worden. De cineast