Redactioneel

In de periode van de op handen zijnde oorlog in Irak bood de Nederlandse krant NRC haar lezers de mogelijkheid vanuit een eigen deskundigheid hun mening over de oorlog te geven. Een arts schreef bijvoorbeeld dat hij, wetend hoe kapotgemaakte lichamen eruitzien en welk leed geleden wordt, nooit voor een oorlog zou kunnen zijn. Van psychoanalytici zou je een vergelijkbaar standpunt kunnen verwachten. Door de Nederlandse overheid worden erkende psychotherapeuten in staat gesteld om een psychoanalyse of psychotherapie van meer dan negentig zittingen uit te voeren met een tweedegeneratieslachtoffer. Uiterst deskundig kunnen analytici aan collegae van andere stromingen of aan beleidsmakers uitleggen dat oorlogservaringen transgenerationeel gevolgen kunnen hebben. Elke oorlog laat meestal drie generaties lang zijn sporen na, weten we inmiddels. Het is zeker dat psychoanalytici iets te melden hebben over oorlog, maar ik ben deze stem de afgelopen weken niet tegengekomen in de media.

‘Zwijgen of spreken?’, was de vraag die de redactie van dit tijdschrift vorig jaar aan zijn lezers voorlegde in een essayprijsvraag. Er zijn weliswaar drie prijzen toegekend, maar wat betreft het antwoord op onze vraag is de uitslag onbeslist. In het eerste deel van dit nummer treft u het juryverslag en de drie winnende essays aan. Desanka Kempers en Walter Schönau menen dat zwijgen de psychoanalyse verder zal marginaliseren en schetsen condities waaronder dit zwijgen doorbroken kan worden. Naar mijn mening slaat eersteprijswinnares Desanka Kempers de spijker op zijn kop als ze zich afvraagt of de angstige geslotenheid van de psychoanalytici niet sterk samenhangt met de vraag of de analyticus op persoonlijke titel spreekt of loyaal ‘het’ psychoanalytische gedachtegoed of ‘zijn’ instituut vertegenwoordigt. Waar bleven immers de psychoanalytici in het oorlogsdebat? Wat vinden we van collegae die wel de publiciteit zoeken en dan dingen zeggen die we zelf anders zouden zeggen? Schaden ze, publiciteit