Redactioneel

Het gaat bij ons zo slecht nog niet met de psychoanalyse. Althans, dat lees ik in het aprilnummer van het Franstalige Psychologies Magazine. De lacaniaanse psychoanalyticus Jean-Pierre Winter, in discussie met een cognitief gedragstherapeut, meent dat in tegenstelling tot in de Angelsaksische landen, de psychoanalyse in bijvoorbeeld Zuid-Amerika, België en Nederland nog steeds een zeer belangrijke plaats inneemt, terwijl Oost-Europa een opkomend gebied is. Winter beschrijft de indicatiestelling voor een psychoanalyse als volgt: of een analyse nodig is, is niet afhankelijk van het symptoom, maar wordt bepaald in de ontmoeting tussen een subject dat lijdt en iemand die aanbiedt te luisteren naar wat dat lijden uitdrukt. Niemand anders dan het subject zelf kan uiteindelijk bepalen of de analyse effect heeft, dat is niet extern te evalueren. Het is zelfs denkbaar dat na een geslaagde behandeling de patiënt besluit aan zijn symptomen vast te houden, niet omdat ze hem nog inperken, maar omdat ze hem in zijn diepste wezen nog trekken. Zijn cognitief gedragstherapeutische collega denkt daar natuurlijk heel anders over. In Gerrit Delfstra's Socrates als prototype van de psychotherapeut: een lacaniaans en cognitief perspectief komt de tegenstelling tussen de lacaniaanse psychoanalyse en de cognitieve gedragstherapie naar voren. In het bijzonder verdiept Delfstra het concept van de overdracht en de werkrelatie. Hoewel hij trouw blijft aan Lacans adagium geen klinisch materiaal te presenteren, wordt voor niet-lacaniaans geschoolde lezers de manier van analyseren wel herkenbaar: de luisterende analyticus mag het verlangen van de analysant niet invullen. Hij laat een lege plaats zien, die hij niet kan invullen, maar die leeg moet blijven. Natuurlijk heeft symptoomgericht denken daarin geen plaats. Voor lacaniaans geschoolden is het artikel een mooie samenvatting van een bepaalde periode in het denken van Lacan over overdracht, en een vergelijking met Freuds ideeën daarover. Overd