You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
In Windows zijn een aantal recente ‘cursiefjes’ gebundeld van de (mede)auteur van de befaamde Vocabulaire de la Psychanalyse . Het gaat om korte (meestal één of twee pagina's), maar vooral scherpzinnige beschouwingen van een éminence grise, een founding father - analyticus, schrijver en uitgever - van de Franse psychoanalyse. Hij wil ons vooral laten loskomen van concepten, die hij ons zelf leerde via zijn Vocabulaire: concepten moeten wij leren en begrijpen, maar nadien ook loslaten en durven zien als (te) begrenzend. Pontalis schrijft hier over zijn eigen lexicon, zijn ‘vensters’ gaan over alledaagse associaties en overpeinzingen, affiniteiten, weerstanden, obsessies binnen zijn psychische wereld van analyse, teksten, beelden, mensen. Persoonlijke noten worden zeker niet achter het gordijn gehouden.
Zijn ‘vensters’ getuigen van veel gevoel voor taal en van een royale kennis en ervaring binnen de psychoanalyse. Pontalis houdt van ‘la justesse du mot’ en van etymologische beschouwingen. Hij staat bijvoorbeeld stil bij de achttiende-eeuwse definitie van depressie: ‘Het zinken van een lichaam wanneer het wordt verpletterd of samengedrukt door een ander lichaam’, en leert ons dat nostalgie in de zeventiende eeuw een ziekte van militairen was.
Pontalis zelf hielp bij de vertaling van Anne Quinney, zodat een correcte vertaling - een hele klus bij zo'n man van het woord ‘par excellence’ - verzekerd blijft.
Dit boekje leest vlot, het zal ieder die met psychoanalyse bezig is weten te boeien. Ik vond het verhelderend en verfrissend te lezen dat een zeer academisch ‘vocabulaire’ op het einde van een loopbaan een eigen ‘lexicon’ kan worden, waarin ruimte is voor speelsheid en spontane invallen, waarin veel aandacht wordt besteed aan persoonlijke ‘eigen-aardigheden’ en aan datgene wat woorden vaak verbergen.
G. Verbruggen is psychoanalytisch psychotherapeut binnen de Limburgse driehoek Hasselt, Tongeren en Sint Truiden.