You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Freuds laatste grote werk De man Mozes en de monotheïstische religie heeft slechts enkele psychoanalytici en historici aangemoedigd verder te gaan in zijn gedachtegang over het ontstaan van de monotheïstische godsdienst die Mozes uit Egypte meebracht. De laatste jaren komt daar verandering in. We noemen hier slechts de historicus Josef Hayim Yerushalmi (1991), de egyptoloog Jan Assmann (1997), en Edward Said, die op de overwegingen van Freud met hun eigen interpretatie aansloten.
Edward Said had de uitnodiging aanvaard om in Wenen op 6 mei 2001, de honderdvijfenvijftigste geboortedag van Freud, een lezing te houden over dit laatste boek. Vanwege het politieke conflict in het Midden-Oosten is dat toen in Wenen afgelast. Net als Freud kon Said pas in Londen zijn verhaal houden, ingeleid door Christopher Bollas, en voorzien van een belangwekkend coreferaat door Jacqueline Rose, hoogleraar Engelse letterkunde. Said is als Palestijn in Cairo opgegroeid, heeft in Princeton Engelse letterkunde gestudeerd, en doceerde sindsdien aan de Columbia University. Zijn bekendste werk is Orientalism , waarin hij de mentale instelling van de West-Europese mens tegenover de niet-westerling analyseert als superioriteitsfantasieën.
Said stelt dat Freud - als Weens-joodse intellectueel en filosoof, in zijn gedachten over de maatschappelijke en culturele geschiedenis - binnen de grenzen van het westerse gedachtegoed bleef: de judeo-christelijke en de door de Verlichting gedragen wetenschappelijke inzichten.
In zijn Totem en taboe verwees hij wel, als ondersteuning van zijn theorie over de menselijke neurose, naar de primitieve culturen als onderliggende, vergeten componenten. Wat hem van de voorlopers van onze - Europese - beschaving het meest interesseerde waren Athene en Rome. Maar de mannen waar hij een persoonlijke bewondering voor had, waren Mozes en Hannibal, semieten uit Afrika, die als niet-Europeanen Europa binnen wilden dringen. Dat is Hannibal militair niet gelukt, maar Mozes - na