You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Beter laat dan nooit; door onvoorziene omstandigheden wordt Beyond gender pas vier jaar na verschijnen in dit tijdschrift besproken. Dat is jammer van het tijdsverlies, maar daar staat tegenover dat goede wijn geen krans behoeft en zeker niet verzuurt in het vat. Het betreft de derde Engelse publicatie van de hand van Paul Verhaeghe, die daarmee een aardige partij begint mee te blazen in het internationale psychoanalytische orkest. Het lijkt er zelfs op dat hij in het buitenland meer wordt gewaardeerd dan in het eigen taalgebied, althans het Nederlandse deel daarvan. Wat speelt er zich allemaal af ‘beyond gender’? Waar gaat dit boek over? Het behandelt niets minder dan de oorzaak van het subject. Het hele boek lang worden er elliptische bewegingen gemaakt rondom het niets dat tijdens de castratie bij het subject wordt geïnstalleerd. De logica van de lacaniaanse retoriek (de theorie van de vier vertogen) en twee hoofdstukken over de klinische praktijk moeten het betoog over het niets als oorzaak van het subject kracht bijzetten. Wie niet enigszins thuis is in de filosofie, zeker die van de afgelopen eeuw, zal het moeilijk hebben met de idee van de leegte die in het denken van Lacan zo'n belangrijke plaats inneemt. Was het niet Jean-Paul Sartre die met zijn L'être et le néant consequent het niet heeft betrokken in het zijns-denken dat de westerse filosofie tot dan toe had geobsedeerd? Bij Immanuel Kant kunnen we evenwel al lezen dat het niet-zijn in ieder geval als probleem wordt herkend. Daar staat tegenover dat het Oosten in de filosofie van de Tao al eeuwenlang het niets of de leegte had omarmd als de kern van het menselijk bestaan. Ik weet niet of Sartre en Lacan in aanraking zijn geweest met dit oosterse denken, maar de overeenkomst is frappant te noemen.
Wanneer het boek van Verhaeghe vooral om die leegte, het niets, gaat, waarom dan de titel Beyond gender met als subtitel From subject to drive? Dat is volgens de auteur terug te voeren op de ontdekking van Lacan