Met dank aan de grondlegger

Op de website van de Sectie Psychologie Studenten van het Nederlands Instituut van Psychologen kan een actie-T-shirt worden besteld met de opdruk ‹I'm not your Freud›. De dragers willen uitstralen dat psychologie anno 2006 niets met Freud te maken heeft en dat zij gezien willen worden als hedendaagse psychologen. Nu is het een klassieke psychoanalytische aanname een ongevraagde, op eigen initiatief geïntroduceerde ontkenning van iets op te vatten als een onbewuste uiting van het tegendeel. Wie zijn partner verwelkomt met de woorden ‹Ik ben niet boos, maar …› heeft blijkbaar wat te ontkennen. In diezelfde zin geven de studenten in hun ontkennende woorden ‹I'm not› juist het gewicht van Freud en de psychoanalyse voor hen aan; ze afficheren zich immers niet als ‹I'm your Skinner›. Jezelf plaatsen in een ontkennend profiel geeft op zijn minst iets weer van ambivalentie en fascinatie, lijkt mij. Een tweede gedachte komt op naar aanleiding van ‹your Freud›. Waarschijnlijk hebben ze gelijk, de studenten psychologie; iedereen schept zich een beeld van Freud dat meer over hem zelf zegt dan over Freud. Vaak wordt dat beeld mede bepaald door zijn houding tot de psychoanalyse: de een verafgoodt Freud, terwijl de ander hem verguist. Het is vooral deze tweede gedachte die maakt dat ik best zo'n shirt wil dragen, omdat ik het helemaal met de opdruk eens ben: een hedendaags psychoanalyticus is geen replica van allerlei gefantaseerde beelden van Freud.

In de voor u liggende bundel is van een dergelijke ambivalentie geen sprake: de auteurs zijn trots op ‹hun› Freud, maar hebben een eigen identiteit. De grondlegger van de psychoanalyse werd honderdvijftig jaar geleden geboren en al meer dan honderd jaar drukken zijn ideeën een stempel op het denken in de westerse wereld. De verschijning van de nieuwe uitgave van Freuds geschriften onder de titel Werken, illustreert die niet afnemende belangstelling. Nog steeds is er een uitgever die veel investeert in een goede editie, nog steeds zijn