Freud uitgeven

Het gepubliceerde werk van Freud is in de twintigste eeuw vrijwel geheel in het Nederlands vertaald en uitgegeven.1 Het begon met een klein boekje van Freud en eindigde met een grote Freudeditie. Diverse uitgevers, en de Vrijdenkersvereniging, zagen het belang van Freuds werk in en publiceerden zijn teksten op uiteenlopende wijze.2 Voor de een was Freud een serieuze medische wetenschapper, voor de ander hield hij een grote belofte voor de mensheid in, of anders was hij wel een van de creatiefste geesten van de twintigste eeuw. Van drie Nederlandse uitgevers is te zeggen dat zij doelbewust beleid voerden op de uitgaven van de auteur Freud: S. C. van Doesburgh, De Wereldbibliotheek en Uitgeverij Boom.

Er zijn drie tijdlijnen te onderscheiden in de geschiedenis van de Nederlandse uitgaven van Freud. De eerste periode, waarin de introductie van Freud plaatsvindt, loopt van 1912 tot aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. Vervolgens krijgt vanaf de Eerste Wereldoorlog tot en met de jaren vijftig de popularisatie van Freud gestalte. Ten slotte is er vanaf 1960 tot 1990 de canonisatie maar ook de bekritisering van Freud te zien.

De uitgeverij S. C. van Doesburgh — destijds een vooraanstaande Leidse medisch-wetenschappelijke uitgeverij — gaf als eerste werk uit van Freud in het Nederlands. In 1912 verscheen Over psychoanalyse [1910] en het jaar daarop volgde De droom als uiting van het onbewuste zieleleven [1913]. Tijdens de Eerste Wereldoorlog, in 1917, bracht Van Doesburgh ook nog Freuds Beschouwingen over oorlog en dood [1915] uit. Van Doesburgh werkte samen met bekende psychoanalytici, zoals Jan van Emden en Johan Stärcke, die beiden Freud naar het Nederlands vertaalden.

De pioniersarbeid van Van Doesburgh werd gevolgd door een popularisatie van het gedachtegoed van Freud. De Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur — later De Wereldbibliotheek — stelde zich ten doel om literatuur en non-fictie betaalbaar uit te geven voor de arbeidersklasse. De Wereldbibliotheek had