Freudregisters, Over het maken van

Toen Uitgeverij Boom besloot een nieuwe wetenschappelijke Freudeditie uit te geven, stond meteen vast dat het oeuvre door een register van zaken ontsloten diende te worden. De bestaande, thematisch gerangschikte ‹leeseditie› van Freuds werk in dertig delen beschikte wel over een register van personennamen en enkele speciale registers van dromen, grappen, symbolen en lapsussen in de desbetreffende delen, maar miste node een alfabetische index van de door Freud behandelde onderwerpen.

In de zomer van 2004 werd me gevraagd of ik iemand kende die deze taak op zich zou kunnen en willen nemen. Hoewel met emeritaat en ofschoon familie en vrienden het dringend afraadden, besloot ik het zelf te gaan doen. Twee overwegingen motiveerden mijn toezegging: in de eerste plaats het spontane aanbod van mijn vrouw om mij bij dit project te assisteren en het omvangrijke werk samen uit te voeren, en in de tweede plaats het aanlokkelijke vooruitzicht voor de tweede keer in mijn leven het volledige oeuvre van Freud door te lezen, dit keer in de voortreffelijke Nederlandse vertaling van Wilfred Oranje, Thomas Graftdijk, Paul Beers en anderen en in de door Oranje volledig herziene versie.

De eerste keer had ik als beginnend wetenschapper het verzameld werk doorgelezen voor mijn proefschrift over de literaire aspecten van Freuds proza (1968). Dit was het begin van een ontdekkingsreis met de nodige teleurstellingen en ontberingen, maar ook met mooie panorama's, door het gebied der literatuurpsychologie, een reis die me in contact bracht met Duitse en later ook Nederlandse collega's, onder wie in de eerste plaats de romanist Henk Hillenaar met wie ik in onderwijs en onderzoek ging samenwerken. In mijn colleges Duitse letterkunde over auteurs als Schnitzler, Musil of Thomas Mann liet ik me inspireren door wat ik bij Freud en elders over het psychoanalytische denken had geleerd. Omgekeerd merkte ik ook hoeveel kennis van de literatuur helpt bij het doorgronden van psychoanalytisch