Wanneer ambulante therapie tekortschiet

De bedoeling van deze bijdrage is het belichten van de verhouding tussen klinische psychotherapie op psychoanalytische basis en psychoanalyse vanuit een praktijkstandpunt. Daarvoor lijkt het aangewezen om het therapieverloop van een paar cliënten te schetsen.

Klinische psychotherapie is psychotherapie op psychoanalytische basis die plaatsvindt in een psychiatrisch ziekenhuis — met volledig verblijf of in een daghospitaal. Er wordt een intensief en geïntegreerd therapiepakket aangeboden, bestaande uit verbale therapieën (inleidende psychotherapie, psychoanalytische groepstherapie, individuele therapie) en uit niet-verbale therapieën (muziektherapie, lichaamsgerichte therapie, kunsttherapie). Het afdelingsleven biedt eveneens een bron van gedeeld psychisch materiaal en nieuwe ervaringen. Bij elk van deze behandelingen is de focus de innerlijke psychische wereld (dus hoe de cliënt zichzelf en anderen beleeft en omgaat met zijn innerlijke ervaringen). Elke therapeut concentreert zich op het innerlijke veranderingsproces maar vanuit de taal van zijn eigen medium.

Deze behandeling is aangewezen voor mensen bij wie een ambulante therapie niet slaagt of onmogelijk is bijvoorbeeld door een te hoog suïcidegevaar. De doelgroep omvat vooral mensen met persoonlijkheidsstoornissen, een pathologie die in ernstige vorm bij één à twee procent van de bevolking voorkomt. De psychische problemen bij deze mensen worden eerder door tekorten in de psychische structuur dan door intrapsychische conflicten veroorzaakt. We weten door empirisch onderzoek dat een dergelijke behandeling effectief is en dat het effect na de behandeling blijft aanhouden (Bateman & Fonagy 2001; Vermote 2005).

Klinische psychotherapie kan als een vorm van toegepaste psychoanalyse gezien worden omdat ze beantwoordt aan de kernkenmerken van een psychoanalyse: er wordt gewerkt met het onbewuste en met overdracht, en het psychoanalytische proces is de focus van de behandeling. Tot nu is men er echter niet in geslaagd dit p