Met huid en haar: Over contactname en het Zelf

Constitutioneel eczeem heeft een traumatische invloed op de ontwikkeling van een jong kind. Daar de huid het gemakkelijkst te benaderen orgaan van het lichaam vormt, wordt de aandoening door anderen én door de patiënt zelf waargenomen. Naast aanzienlijke psychosociale gevolgen van constitutioneel eczeem, geeft de huid bovendien bij dergelijke patiënten in aanzienlijke en hinderlijke mate uiting aan eigen agressieve en destructieve tendensen — de huid als spiegel van de geest. Het mankeren van een gezond functionerende huid vanaf de geboorte wordt bijgevolg gemakkelijk als traumatisch ervaren. De in dit artikel beschreven patiënt heeft de meest voorkomende vorm van constitutioneel eczeem, namelijk de combinatie van eczeem en astma. Constitutioneel eczeem heeft vele gevolgen voor het volwassen functioneren, waarbij wij ons hebben gericht op de contactname en het Zelf.

De expressie van constitutioneel eczeem en astma vanaf de geboorte heeft aanzienlijke gevolgen voor de ontwikkeling van het Ik. Immers, het Ik ontwikkelt zich vanuit een lichaams-Ik. De ontplooiing van het Ik vindt een van haar bases in het functioneren van huid en longen. De huid is als uiterste begrenzing van het Ik te postuleren, een grenslaag die het innerlijk beschermt en bovendien uitwisseling met de omgeving mogelijk maakt, zoals ook geldt voor de longen. Als de longen disfunctioneren in de vorm van astma of de huid in de vorm van constitutioneel eczeem is het jonge kind volstrekt in nood, met ademnood, jeuk, pijn, schilfering van de huid en nattend eczeem als aanhoudende vormen van overspoelende onlust.

Het jonge kind ontwikkelt en differentieert zich lichamelijk op basis van het vermogen diverse zaken te ervaren, te voelen. Affecten en rudimentaire sporen van geheugen en van mentale voorstellingen worden vanaf de vroegste ontwikkeling ingeprent in de pasgeboren psyche. Wat een pasgeborene hoort en ziet, krijgt gedurende de ontwikkeling meer en meer betekenis. Het adequaat functioneren van de zintu