De erotische grondslag van een nieuwe wereld: Géza Róheim en de psychoanalytische antropologie

Géza Róheim was een enig kind uit een zeer welgestelde Hongaarse familie. Hij studeerde geologie en antropologie aan de universiteiten van Leipzig, Berlijn en Boedapest. Hij promoveerde in 1914 en werd in 1919 de eerste hoogleraar in de culturele antropologie aan de universiteit van Boedapest. Ondertussen werd hij ook lid van de Hongaarse vereniging voor psychoanalyse, na een leeranalyse bij de vermaarde psychoanalyticus Sándor Ferenczi. Tussen 1928 en 1931 verbleef hij samen met zijn vrouw Ilonka in Centraal-Australië waar hij door Freud naartoe was gestuurd om na te gaan of Malinowski's etnologische bevindingen, die brandhout maakten van Freuds ideeën in Totem en taboe, konden worden weerlegd. Róheim deed ook veldwerk in Somalië, Melanesië en bij de Navaho-indianen in Noord-Amerika. In 1938 moest hij als jood Europa verlaten en hij verhuisde naar New York waar hij zich vestigde als psychoanalyticus. Volgens zijn vrienden was Róheim een ‹eeuwig kind› en volgens de Dictionnaire de la psychanalyse een ‹grand buveur et bon gastronome›. Hij was ook een van de sparringpartners van het Hongaarse olympische schermteam, en hij leerde de kinderen in Melanesië voetballen terwijl hij hun cultuur bestudeerde (Roudinesco 1997, p. 909-911).

Géza Róheim is de founding father van de psychoanalytische antropologie. Toch ging het er Róheim niet alleen om psychoanalytische inzichten toe te passen in de culturele antropologie. Zijn werk is ook vandaag nog inspirerend omdat hij niet alleen de psychoanalyse toepast op de antropologie, maar ook omgekeerd. Róheim stelt de psychoanalyse ter discussie vanuit zijn antropologische ervaring. Zo leunen zijn ideeën over de cultuur en de droom misschien dichter aan bij het denken van de Aboriginals dan bij de klassieke, freudiaanse theorie. Róheim wil immers niet zomaar een of andere cultuur bestuderen; zijn denken wordt geleid door de ontmoeting met de cultuur van