You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Elke tijd produceert zijn eigen psychopathologie. In verband met onze tijd wordt vaak verwezen naar het voorkomen van narcistische of preoedipale stoornissen alsook naar dat van aktuaalpathologie met zijn lichamelijke of gedragsmatige effecten. De verklaring voor deze verschuivingen wordt dan gezocht in de richting van het wegvallen van traditionele normen en waarden, het einde van de Grote Verhalen, de (ideaal)beeldcultuur die elk tekort of verschil wil uitwissen, de verbrokkeling van het gezin als hoeksteen van de samenleving, de tanende vaderfunctie enzovoort.
Of de exponentieel toenemende en diverse verschijningsvormen van de virtuele realiteit ook een pathogeen effect hebben is niet zo duidelijk. Zeker zorgt technologie voor een enorme versnelling. De ondertitel van Generation X (Douglas Coupland) luidt niet voor niets: Tales for an accelerated culture. De drift van de tijd is inderdaad hard to catch, ook en vooral door adolescenten van wie het leven er nu heel anders uitziet dan dat van de toenmalige Catchers in the rye (J. D. Salinger).
Zeker en vast doen zich vanuit de technologische ontwikkelingen pathoplastische effecten voor. Psycho- en aktuaalpathologie worden daarbij in een modieus e-kleedje gehuld. We denken bijvoorbeeld aan internet- of pornoverslaving die op hun beurt computer-weduw(naar)schap kunnen veroorzaken. Deze komt zelden voor in de lustige operetteversie van Franz Lehar. Ook kan gedacht worden aan de onophefbare splijtingen in de persoonlijkheid die ontstaan ten gevolge van netliefdes of uit de hand lopende virtual life identities. De ander of derde tot wie men zich van achter het computerscherm richt, leent zich verder uitstekend voor oedipale variaties met onmogelijke, onbereikbare of verboden partners.
De virtualiteit stelt ieders realiteitstoetsing sowieso voor bijzondere uitdagingen. Normaliter behoren we niet alleen onderscheid te kunnen maken tussen het natuurlijke en het kunstmatige, maar ook tussen realiteit en virtualiteit en (bijvoor