Vieze moppen

Man en vrouw liggen's avonds in bed. Man heeft zin, vrouw niet zo, maar zij wil ook niet al te hardvochtig zijn en laat zich tegensputterend overhalen. Man zegt: ‹Weet je, we doen het altijd op dezelfde manier, zullen we niet een keer wat anders proberen?› Vrouw antwoordt: ‹We hebben het hier al over gehad, liever niet, je weet dat ik er niet van houd om het anders te doen.› Man blijft aandringen. ‹Weet je wat ik graag zou willen? Op z'n hondjes. Dat zou ik graag willen. Kunnen we dat niet één keer proberen schatje?› Vrouw mokt, zegt dat ze dat raar vindt, man blijft zeuren, ‹Kom nou schatje, alleen deze ene keer, alsjeblieft?› Na wat geërgerd gekibbel geeft vrouw eindelijk toe: ‹OK, goed, als je zo nodig moet, dan doen we't op z'n hondjes, maar dan wel in een straat waar niemand ons kent.›

Deze mop hoorde ik op een Parijs congres over literatuur en psychoanalyse, tussen twee deftige lezingen door. Ik heb er onbedaarlijk om moeten lachen en heb hem daarna talloze keren met wisselend succes verteld. In navolging van Freud zouden we deze Witz ‹tendentieus› kunnen noemen, waarbij opvalt dat hij de drie door Freud onderscheiden tendensen in zich verenigt: hij is obsceen, agressief en ook cynisch. Kunnen we ook verklaren waarom we erom moeten lachen?

In de eerste plaats gaat het hier om de onoverbrugbare kloof tussen de mannelijke en de vrouwelijke beleving van seks. Of, zoals Lacan het schreef, ‹Il n'y a pas de relation sexuelle.› De liefde kan wederzijds zijn maar blijft altijd onmachtig, omdat de relatie tussen twee seksuele wezens onmogelijk is. Hiermee bedoelt hij dat mannen én vrouwen de seksualiteit via de symbolische fallus beleven, want er is geen vrouwelijke tegenhanger of equivalent van de fallus. Omdat alles om fallisch genot draait, is het voor de man niet mogelijk om van het vrouwelijk lichaam te genieten, want zijn genot is dat van de fallus. In de hierboven genoemde positie, ‹op z'n hondjes›, wordt de vrouwelijkheid zelfs geheel genegeerd, omdat de man het