Kleine Hans: nog steeds inspirerend?: Verslag van: Kleine Hans is 100 jaar! — Psychoanalytische psychotherapie in de eenentwintigste eeuw [Amersfoort, 3 november 2006]

De psychoanalytische verenigingen in Nederland hebben in 2006 uitgebreid stilgestaan bij het feit dat Freud honderdvijftig jaargeleden geboren werd. De Nederlandse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie deed dat door de theorie en praktijk van de psychoanalytische psychotherapie door de tijd heen te bezien aan de hand van de klassieke en beroemde ziektegeschiedenis van ‹kleine Hans›. Kleine Hans kwam honderd jaar geleden bij Freud in behandeling: wat zien we als we met de blik van nu naar de historische casus kijken, en wat zouden we nu anders doen?

Allereerst gaf dagvoorzitter Dini Hoenink een kort overzicht van de casus. Kleine Hans werd niet persoonlijk door Freud behandeld. Freud zag hem slechts eenmaal. De behandeling verliep via de uitgebreide verslagen die de vader van de kleine Hans, vriend en aanhanger van Freud, maakte van de observaties door hem en zijn vrouw en van de gesprekken met Hans die tussen drieëneenhalf en vijf jaar oud was in deze periode. In de loop van de behandeling ontwikkelde kleine Hans een straatfobie: hij was bang op straat door een vallend paard gebeten te worden. Deze fobie werd door Freud genezen via instructies aan de vader van Hans, zoals het advies Hans seksuele voorlichting te geven. De casus wordt als een basis beschouwd van Freuds theorie over het oedipuscomplex. In een verrassende lezing deed Eddy de Klerk verslag van historisch onderzoek rond de persoon van kleine Hans en diens ouders. Hij vertelde over zijn eigen onderzoek en vatte al eerder verzamelde gegevens samen, afkomstig van familieleden en andere bronnen, zoals de muziekwereld, waarin kleine Hans in zijn volwassen leven als operaregisseur werkzaam was. Dit vond ik het boeiendste gedeelte. Daarna formuleerde hij met naar mijn idee soms wat twijfelachtige stelligheid vanuit deze gegevens een aantal psychoanalytische interpretaties.

Jan Vandeputte ziet in de ziektegeschiedenis vooral een oproep van Freud aan ons om heel goed te luisteren naar kinderen. Op speels