Voer voor psychoanalytici

Er zijn in Nederland en Vlaanderen maar weinig psychoanalytici die zich, behalve misschien voor hun proefschrift, ook systematisch wijden aan wetenschappelijk onderzoek. De onlangs overleden hoogleraar Wim Trijsburg was zo iemand en zijn sterven betekent voor de Nederlandse psychoanalyse dan ook een groot verlies. Bovendien was hij een man die multimethodisch wilde denken en werken en trachtte verschillende theorieën te integreren. In dit nummer treft u voor het eerst sinds lange tijd weer een verslag van een empirisch onderzoek aan. Willem Stapert en Sannie Smeekens presenteren op een zeer toegankelijke manier een onderzoek naar de normale ontwikkeling van het geweten. Conform de stijl van de experimentele psychologie wordt een groep kinderen in een situatie gebracht waarin zij de kans krijgen om in een kansspel vals te spelen. Een interessante vraag is of de groep ‹heel brave kinderen› gekenmerkt wordt door een streng geweten of dat het gewoon vrolijke, gezonde kinderen zijn. Bij de beantwoording van die vraag komt de psychoanalyse om de hoek kijken als de auteurs de onderzoeksresultaten verbinden met psychoanalytische theorieën over de gewetensontwikkeling, in het bijzonder met Emdes model van de morele ontwikkeling. Motto van het artikel is een uitspraak van de Groningse analyticus J. H. Hokse: ‹Het geweten heeft tot taak ervoor te zorgen dat het goed met je gaat.› Wie meer wil weten over de veronderstelde relatie tussen de strengheid van het geweten en broodeerlijke kinderen, leze dit artikel.

Solange Leibovici vertrekt in haar artikel vanuit de veronderstelling dat aan ieder creatief proces een trauma ten grondslag ligt. Ze vraagt om een ‹medische› blik van de lezer: als u geschept wordt door een auto, is dat geen trauma, hoe vervelend ook. Het trauma ontstaat pas daarna, zoals aangeduid in de term ‹hersentrauma›. Ook in de wereld van de psyche wordt een trauma gedefinieerd als de psychische wond die is ontstaan ten gevolge van een traumatiserende gebeurtenis o