Lacan langs de meetlat van de logica: Bespreking van: Filip Buekens (2006). Jacques Lacan — Proefvlucht in het luchtledige. Leuven/Voorburg:  Acco. ISBN 978 90 334 6115 6,  287 pp., € 28,50

‹Het is de geest die de feiten beheerst, niet omgekeerd› (James Joyce).

Op het schoolplein van de westerse cultuur wordt de psychoanalyse gepest en in de hoek gedreven. Nu eens moet de psychoanalyse als geheel het ontgelden (Popper en Grünbaum) dan weer wordt Freud afgeranseld (Masson en Israëls) en nu is Lacan aan de beurt (Sokal & Bricmont, Borch Jacobsen en Buekens).

Voor een beter begrip van de inzet en achtergrond van Jacques Lacan — Proefvlucht in het luchtledige is enige informatie over de context noodzakelijk. Na Impostures intellectuelles (Sokal & Bricmont 1997) en Le livre noir de la psychanalyse (Meyer 2005) doet Buekens de antipsychoanalytische exercitie nog eens dunnetjes over voor een Nederlandstalig publiek. De auteur is een buitenstaander van de psychoanalyse, dat wil zeggen dat hij geen psychoanalytische training heeft genoten en geen psychoanalyse heeft gedaan. Hij benadert zijn onderwerp dus louter theoretisch vanachter zijn bureau of computer. Soms heeft deze positie van buitenstaander voordelen, maar in dit geval moet dat toch ernstig worden betwijfeld. Zijn discipline is de taalfilosofie en hij legt een duidelijke voorkeur aan de dag voor de analytische filosofie, waarin de logica prominent aanwezig is. Sokal & Bricmont, de auteurs van Impostures intellectuelles, zijn natuurkundigen die uit ergernis over het door hen geconstateerde ‹misbruik› van natuurkundige en wiskundige termen en formules gepleegd door structuralisten, een frontale en primitieve aanval uitvoerden op postmoderne filosofen en psychoanalytici. Borch Jacobsen, een van de prominentste auteurs van Le livre noir de la psychanalyse is een filosoof die de Parijse scene goed kent en zich heeft ontwikkeld van ‹flirter› met de psychoanalyse tot een faliekant tegenstander. Werd eerst een groepje structuralisten (zoals Lacan, Kristeva, Irigaray, Braudrillard, Deleuze en Guattari) in de hoek gedreven door Sokal & Bricmont, daarna volgden de psychoanalytici in Le livre noir de la psychana