Wat de late Bion essentieel vond: Bespreking van: Wilfred R. Bion (2005). The Italian seminars. Londen:  Karnac. ISBN 978 1 85575 339 6,  109 pp., £ 12,99Wilfred R. Bion (2005). The Tavistock seminars. Londen:  Karnac. ISBN 978 1 85575 344 0,  118 pp., £ 12,99

The Tavistock Seminars zijn een weergave van de seminaries die Bion gaf gedurende de zomers van 1976, 1977, 1978 aan de Tavistock Clinic in Londen. Deze vonden plaats telkens wanneer de Bions terugkwamen uit Californië, waar ze gedurende twaalf jaar leefden. De laatste seminaries dateren van 1979, het jaar waarin Bion overleed. De seminaries werden geleid door Meg Harris, de echtgenote van Donald Meltzer. The Italian Seminars zijn een reeks seminaries die gedurende één week gegeven werden in Rome, van 8 tot 17 juli 1977. De periode van 1977 is dus het meest vertegenwoordigd. Door de overlappingen tussen de twee boekjes, kunnen ze het best samen besproken worden. De seminaries geven ons de kans te zien welke gedachten op het einde van Bions leven meest naar voren kwamen.

Het meemaken van zo'n seminarie, zeker dat van een week in Rome, moet een bijzondere ervaring geweest zijn, die door het lezen van deze weergaven gedeeld kan worden. Bion vertrok in de seminaries vanuit het onbekende. Hij haalt een gezegde van Melanie Klein aan, die beweerde dat zelfs de meest diepgaande analyse slechts een kras op de oppervlakte betekent. Bion stelt het onbekende radicaal voorop. De focus op dit onbekende is zo sterk dat hij bij het begin van elk seminarie benieuwd is naar wat hij zichzelf zal horen zeggen tijdens het seminarie. Dit fundamenteel niet-weten en openstaan voor ervaring is diepgeworteld in zijn manier van in het leven staan en psychoanalyse doen. In de Italiaanse seminaries vraagt hij uitdrukkelijk aan het publiek om onbekende, wilde gedachten toe te laten. De seminaries in Londen, meer gespreid in de tijd, met vroegere collega's en in zijn eigen taal, lijken wat minder vrij. De Italiaanse seminaries zijn aaneensluitend en daar valt de invloed van de ervaring op de deelnemers naar het einde van de week te zien.

In alle seminaries zien we de late Bion op zoek naar de essentie van psychoanalyse, hij probeert zo dicht mogelijk bij de psychoanalytische ervaring te blijven. He