Waarom de divan?

Michel Thys legde het zo uit:

Er zijn meubelen die ontworpen zijn om op te liggen, maar niét om te slapen (wat de mogelijkheid daarvan natuurlijk niet uitsluit). Een bekend voorbeeld van een meubel dat bedoeld is om zich in waaktoestand op uit te strekken, is de divan, ook wel ‹sofa› genoemd. Om precies te zijn, heeft de sofa een volledige rug en gaat aan beide uiteinden opwaarts. De couch heeft een halve rug en enkel het hoofdeinde gaat naar boven. De ottoman heeft geen rug en evenmin armen. De divan heeft, zoals de ottoman, geen rug, en, zoals de couch, enkel een naar boven hellend hoofdeinde en wordt doorgaans tegen de muur geplaatst (zoals in de Ottomaanse raadkamers, waar de term vandaan komt). Maar bij ons worden ‹divan› en ‹sofa› meestal door elkaar gebruikt. De keuze van zit- of ligmeubelen is inderdaad een element van het psychoanalytische kader, naast het typische tijdsmanagement omtrent frequentie en duur van de zittingen, de vrije associatie van de kant van de patiënt en de neutrale gelijkzweverigheid van de kant van de analyticus. Nu werd de divan altijd al, zoals ik zei, tegen de muur geplaatst, maar de laatste tijd lijkt hij zelfs in het verdomhoekje terecht te komen. In het recente boekje van Stroeken (Een psychoanalytisch proces van twee kanten bekeken) schrijft de analysante als ze de eerste keer bij haar analyticus komt: ‹Dat was schrikken! In de spreekkamer stond een echte divan. Het was een beetje alsof ik in een film stapte› (p. 24). De divan mag dan oorspronkelijk bedoeld zijn om in functie van een optimalisering van de overdracht een min of meer blanco projectiescherm mogelijk te maken, nu is hij blijkbaar zélf naar het witte doek overgedragen. […] Patiënten hebben allerhande associaties bij de divan, het zou interessant zijn te kijken naar wat het meubel bij onszelf oproept.

Met deze woorden opende Stichtingsvoorzitter Thys op zaterdag 10 maart het symposium Waarom de divan? dat de Stichting Tijdschrift voor Psychoanalyse organiseerde. De bijd