De interne divan van de analyticus, de divan achter de divan?

Het referaat van Stufkens heeft, zo stel ik een beetje tot mijn verrassing maar niet zonder plezier vast, associaties opgeroepen die het thema ‹de bank› tot een intiem thema maken. In mijn coreferaat volg ik een enigszins andere route dan Stufkens. Waar Stufkens spreekt vanuit dertig jaar ervaring achter de bank, wil ik vooral spreken vanuit mijn herinneringen aan mijn ervaringen op de bank.

Ik hoop dat ik de rijke bijdrage van Stufkens niet al te veel onrecht aandoe, wanneer ik me beperk tot het aanhalen van een tweetal frasen uit zijn tekst, waarmee hij ons even leek toe te staan de interne divan van de analyticus aan te raken: ‹Het is een uniek verschijnsel in een beroep, dat je een behandeling zowel ondergaat als uitvoert.› Het betekent in reactie op de analysant in contact komen met je eigen geschiedenis […] en met je eigen creativiteit om al dat hoogst persoonlijke op een voor de analysant profijtelijke manier te gebruiken.› Onwillekeurig moet ik terugdenken aan mijn bezoek aan Freuds toch wat in mysterie badende huis in Hampstead en het zien maar niet mogen aanraken van zijn, door een dik gevlochten koord afgeschermde negentiende-eeuwse sofa, en ook komt mij de met — goudkleurige? — fluwelen stof beklede divan van mijn leeranalytica voor de geest … Laat me toe de interne divan van de analyticus — of in metaforische zin, de divan van de leeranalyticus — wat meer in het licht te zetten. Het doorgemaakt hebben van een eigen leeranalyse lijkt me immers voor elke psychotherapeut een absolute must, zowel bij het verrichten van ‹klassieke› psychoanalyses op de divan, als bij het aanvatten van psychoanalytische psychotherapieën.

Ferro (2006) schrijft in zijn typisch beeldende stijl dat je een kind niet kunt leren fietsen door hem een video te laten bekijken waarin Fausto Coppi een spurt wint. Je moet als ouder achter hem staan, hem — indien nodig — vasthouden, uitkijken voor steentjes en andere struikelblokken op het pad, hem opvangen wanneer hij valt en hem helpen zij