Een Rolls Royce onder handbereik: Verslag van: Psychoanalyse: je kijkt je ogen uit [Utrecht, 22 september 2007]

Iedereen was uitgenodigd, maar het werd toch een feestje voor intimi. Een heel sfeervol en geslaagd feestje — heel jammer als u het gemist heeft — het zestigjarig jubileum van het Nederlands Psychoanalytisch Genootschap (npg) in Utrecht. Anders dan de beeldvorming soms doet vermoeden, kan niet anders gezegd worden dan dat het Genootschap een dynamisch, krachtig en creatief programma presenteerde, met klinkende namen als Glen O. Gabbard, Adriaan van Dis, Antonie Ladan en Paul Schnabel.

Laat nou maar eens zien wat je doet. Ochtendvoorzitter Ton Stufkens zette het thema van de dag meteen op scherp. Hoe kunnen analytici eigenlijk laten zien wat ze doen? Hoe zou een psychoanalyse gekwantifceerd moeten worden? De grondslagen van de psychoanalyse, waarin het onbewuste centraal staat, zijn nu eenmaal moeilijk te kwantificeren in producten. ‹Wij behoren tot een kleine minderheid›, zo stelde Stufkens. Slechts ruim tweehonderd mensen zijn op dit moment in psychoanalyse, zo vulde Paul Schnabel later op de dag aan. Maar die kleine minderheid van analytici werkt met grote toewijding — zei Annemarie de Wit in haar welkomswoord, en zij benadrukte de bescheiden, maar karakteristieke plaats van het npg in het Nederlandse analytische landschap. En daar was deze lustrumdag een goed voorbeeld van, waarin de psychoanalyse werd verbeeld, verwoord en zelfs gezongen. Glen O. Gabbard bleek niet alleen een begaafd theoreticus en practicus, maar hij toonde zich ook een psychoanalytisch meester in de film. Aan de hand van vijf filmfragmenten gaf hij het publiek een analytische kijk op film en filmmakers. Hij liet zien hoe de film de onderliggende cultuur blootlegt en een reflectie vormt van de universele ontwikkelingscrisis. ‹Het kijken naar horror- en sciencefictionfilms is proberen om te gaan met de infantiele ontwikkelingscrisis. Horror is proberen het infantiele de baas te worden.› De film is eigenlijk ook een toepassing van de droomarbeid zoals Freud die voorstond en een vrije associatie va