Het verschil tussen een spirituele bypass en een co-evolutionaire partner: Bespreking van: Jerome S. Bernstein (2005). Living in the Borderland — The evolution of consciousness and the challenge of healing trauma. New York/Hove:  Routledge. ISBN 978 1 58391 756 5,  261 pp., £ 20,90

Jerome S. Bernstein is een jungiaans psychoanalyticus die vijfentwintig jaar bij de Navajo-indianen werkte en al even lang een praktijk als zelfstandig psychotherapeut in New Mexico heeft. In Living in the Borderland

definieert hij vanuit een klinisch vignet zijn ‹Borderland›. Het is ‹de psychische ruimte waarin het hyperontwikkelde en rationele westerse ego bezig is zich opnieuw te verbinden met zijn afgespleten, natuurlijke wortels›. Mensen die in dit proces zitten, noemt hij Borderlanders. Zij voelen persoonlijk de afsplitsing van de mens van de natuur. Daarenboven moeten Borderlanders deze splitsing doorleven. Ze hebben geen keuze. Het is een intuïtief gebeuren, dat vaak ook door henzelf als irrationeel ervaren wordt.

Als jungiaans analyticus vindt Bernstein hier een theoretisch raamwerk voor, dankzij begrippen als ‹fenomenen van het collectieve onderbewustzijn›, ‹archetypische boodschappen› en ‹transcendente functie›. Zo diagnosticeert hij Borderland-ervaringen als ‹objectieve, persoonlijke, niet-rationele fenomenen die in het natuurlijke universum voorkomen, en die transpersoonlijk zijn en een gevoel van heiligheid geven›.

In het eerste deel presenteert de schrijver een cultuurhistorisch model om deze fenomenen een achtergrond te verschaffen.

Vertrekkend vanuit Genesis, volgt hij de ontwikkeling van het westerse ego van een spiritueel, intuïtief wezen tot een wezen met een nieuw, (zelf)reflectief bewustzijn, gebaseerd op logica en het logosprincipe. Een ego in dienst van God wordt een ego in dienst van zichzelf. De actuele mens die de natuur wil domineren, zorgt voor een onvermijdelijke splitsing van mens en natuur. De mens is gegaan van natuur naar psychè, van gewaarwording naar bewustzijn, van spiritualiteit naar intellectualisme, van weten naar begrijpen, van ‹participation mystique› naar ‹self-reflectivity›.

Wat zou er gebeuren, vraagt Bernstein zich af, als rede en natuur samengebracht worden? In de volgende hoofdstukken toont hij hoe het westerse ego zich h