De seismograaf

De zwakte van de psychoanalyse in het wetenschappelijk debat, zo wordt wel gezegd, zit in haar uitgesproken interne verdeeldheid. De psychoanalyse is verdeeld in haar epistemologische premissen, theoretische modellen en klinische toepassingen. Ze geraakt het maar niet met zichzelf eens over welke wetenschappelijke regio als haar thuisbasis kan dienen. Maar moeten we deze analytische multiculturaliteit niet eerder toejuichen dan vrezen? Ik denk dat de psychoanalyse een krachtiger bijdrage kan leveren aan welk debat dan ook door met goed onderbouwde inzichten en standpunten naar buiten te komen dan door zich koste wat kost te willen profileren als een eenheid, die slechts onwaarachtig en verkrampt kan zijn. Ze is daartoe des te beter in staat als ze daarbij haar eigen problemen niet uit de weg gaat.

Hier zie ik de taak van het Tijdschrift voor Psychoanalyse: verslag uitbrengen van — ja, zelfs in ons kleine taalgebied — de veelvormigheid van het psychoanalytisch denken. Zoals de psychoanalyse, beweegt ook het Tijdschrift zich tussen casuïstiek en statistiek, tussen petite histoire en geschiedschrijving, tussen ervaren werkelijkheid en berekende juistheid. Als een dialogisch kluwen kan het Tijdschrift de creativiteit van het analytisch denken in verschillende gedaanten gaande houden. Als de psychoanalyse in sommige van haar gedaanten aldus aanleunt bij meer als ‹wetenschappelijk› erkende domeinen, is dat meegenomen. Maar als dat denken de psychoanalyse in andere gedaanten helpt om haar grillige eigengereidheid beter te doen uitkomen in de soms vreemd aandoende wijze waarop zij naar zo vele verschijnselen van de mens kijkt, zal ik daar evenmin om treuren. Deze zienswijze impliceert niet noodzakelijk een disciplinair isolement maar kan ruimte creëren voor een eigen plaats binnen het rijke weefsel van de menswetenschappen. Volgens zijn open geest verwelkomt het Tijdschrift alle stromingen en relevante psychoanalytisch geïnspireerde onderwerpen. Of het nu over seks, oorlog o