Voorbij Freuds mausoleum: Bespreking van: Louise Braddock & Michael Lacewing (red.) (2007). The academic face of psychoanalysis — Papers in philosophy, the humanities and the British clinical tradition. Londen / New York:  Routledge. ISBN 978 0 415 39253 2,  246 pp., £ 21,99

The academic face of psychoanalysis bevat twaalf verhandelingen die de psychoanalyse in een waaier aan verschijningsvormen presenteren: een evenwaardige gezel naast religie en filosofie in het denken over het mens-zijn, een sociale wetenschap, een vorm van Romantische intellectuele queeste, een bron voor kritische disciplines — zoals het feminisme — en een psychologie van en voor de klinische praktijk en het alledaagse leven. De papers presenteren de psychoanalyse als een levend iets, zoals ze heden ten dage gezien en toegepast wordt. De auteurs willen de psychoanalyse vrijwaren van het antiquariaat door academische neigingen te bestrijden die de gelijkschakeling (reductie) beogen van de psychoanalyse met het werk van Freud.

De caleidoscopische opzet, met de heterogene publicaties, lanceert vooral impressies zonder de stof uitputtend te behandelen. Bijgevolg biedt het boek een blik op de hele reikwijdte van de psychoanalyse en krijgt de lezer toch een degelijke indruk van de pregnante aanwezigheid van het psychoanalytisch georiënteerde denken in het Angelsaksische academische landschap. Één welbepaald hoofdstuk verdient naar mijn aanvoelen specifieke aandacht. Susan Budd geeft in haar stimulerende verhandeling Reading and misreading een heldere uiteenzetting van de verhouding tussen psychoanalyse en literatuur aan de hand van een aantal pertinente vragen. Hoe lezen clinici en niet-clinici casussen? Waar zit het verschil? Hoe lezen clinici fictie? Wat te doen met het effect dat literatuur op ons heeft? Ze besluit met de bedenking dat de psychoanalyse mensen in staat stelt meer emotioneel betrokken te zijn bij datgene wat ze lezen. Dat doet mij denken aan wat Proust schreef op het einde van Le temps retrouvé, het laatste deel van de Recherche, waar hij schrijft: ‹Mijn werk moet zoiets zijn als de bril die ik gekocht heb bij de opticien van Combray; het moet het middel zijn waarmee de lezer zichzelf kan lezen.› Lezen als een soort handgemeen tussen lezer en boek. Deze g