You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Dit jaar verscheen in dit tijdschrift een artikel van Etty Mulder waarin een reactie is opgenomen op mijn artikel Jouissance a cinque voci . Terecht verwijt de auteur mij dat ik mij op glad ijs begeef met het leggen van een verband tussen de ‹eigenaardige› muziek van Carlo Gesualdo en de moorden die hij heeft gepleegd. Ik weet het: dit is not done in cultuurhistorische kringen. Desalniettemin blijf ik achter dit standpunt staan, maar wil ter aanvulling naar voren brengen dat dit het mineure thema van mijn artikel is en dat mag geen aanleiding zijn het majeure thema onder te laten sneeuwen: de aard van de jouissance zoals die ervaren kan worden bij de beluistering van Gesualdo's muziek. Zijn madrigali worden opgevat als symptomen, zoals alle kunstwerken, naast de subjectieve uitingen die wij zo goed kennen uit de psychopathologie. Het symptoom bezit het vermogen iets te laten zien maar ook iets te verhullen. Wij zijn geneigd de schone kant van kunstwerken te waarderen en de schokkende kant te negeren. Moderne kunst heeft er een handje van het accent van deze ambivalentie te verleggen. Denk maar aan de naakten van Lucian Freud. Gesualdo leefde in een tijd dat schoonheid vooropstond. In zijn muziek komen echter veelvuldig momenten voor die deze schoonheid doorkruisen met eigenaardigheden die niet alleen de moderne luisteraar treffen maar zeker ook zijn tijdgenoten, getuige de zeer lage frequentie van uitvoering van Gesualdo's muziek in zijn tijd.
Wat ik in mijn artikel vooral heb willen laten zien is dat deze eigenaardigheden (syncopen, chromatismen en dalende kwinten) raken aan de jouissance, die door Lacan naar voren is gebracht als het pijnlijk genieten van het symptoom waar geen woord tussen komt. Het is het genieten van het symptoom zonder tussenkomst van de taal; een puur genieten dat huiveringwekkend is zowel in de muziek van Gesualdo als in symptomen als automutilatie of homicide. Carlo Gesualdo's madrigalen zijn eerder in staat dit eigenaardige genieten te lat