Dag (van de) Psychoanalyse: Verslag van: Bekwaam behandelen [Amsterdam, 6 februari 2009]

Theater Tuschinski, paleis van de cinemascopische illusie, vol pluche en goudverf, vormde de uitgelezen ambiance waarbinnen het Nederlands Psychoanalytisch Instituut de Dag van de Psychoanalyse liet plaatsvinden. Een kleine driehonderd deelnemers, tout psychoanalytisch Amsterdam en omstreken (de rest van Nederland), begroetten elkaar als op een wat verlate nieuwjaarsreceptie. Arend Jan Heerma van Voss was een, de psychoanalyse minzaam toegedane, opperspreekstalmeester die af en toe verbaasd leek over zoveel gekkigheid.

Het thema ‹Bekwaam behandelen› werd toegelicht in de kleurige folder met onder meer de vraag: ‹Welke therapeuten zijn therapeutisch gezien effectief met welke patiënten?› Het antwoord daarop leek in diezelfde folder al gegeven met de volgende zinnen: ‹Uit onderzoek blijkt dat een therapeut met een gereserveerde gehechtheidsstijl de vertekening en projectie van de patiënt anders ervaart dan een therapeut met een gepreoccupeerde stijl. Bovendien zal een therapeut met een gereserveerde of gepreoccupeerde gehechtheidstijl meer agressie waarnemen bij een patiënt dan een therapeut die veilig of autonoom gehecht is.› Daarmee nam de studiedagcommissie alvast een voorschot op het verloop van de dag. En op de bekendheid van het publiek met gehechtheidstheoretische terminologie.

Willem Heuves was de keynote speaker met Bekwaam behandelen — Het ABC van de psychoanalyse, een luchtig gepresenteerde lezing met PowerPoint. In het eerste deel maakte hij duidelijk dat de effectiviteit van psychotherapie meer bepaald wordt door de kwaliteit van de psychotherapeut dan door de methode. Het is echter niet eenvoudig om de relevante competenties voor een psychoanalytische behandelaar te benoemen. Heuves kwam tot drie kenmerken van een good enough psychotherapeut: [1] meestal aardig — empathisch, betrouwbaar, flexibel en ‹bereid tot het aangaan van een asymmetrische persoonlijke relatie, waarin hij zich op een intelligente wijze van de domme probeert te houden›; [2] vaak moedig