Een Duits tweeluik over zucht: Bespreking van: Klaus W. Bilitza (red.) (2008). Psychodynamik der Sucht — Psychoanalytische Beiträge zur Theorie. Göttingen:  Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978 3 525 49121 8,  285 pp., € 29,90 Psychotherapie der Sucht — Psychoanalytische Beiträge zur Praxis. Göttingen:  Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978 3 525 49122 5,  243 pp., € 29,90

Binnen de Nederlandstalige literatuur over verslaving wordt vooral gerefereerd naar Angelsaksische en, in mindere mate, Franstalige auteurs. Maar voor Duitstalige bijdragen lijkt er weinig ruimte. Mijn kennis van recente ontwikkelingen in de psychoanalytische visie op verslaving bij onze oosterburen reikte niet verder dan een recensie in dit tijdschrift over het werk van Rost (Hebbrecht 2003). Het hier besproken dubbelwerk Psychodynamik der Sucht — Psychotherapie der Sucht onder redactie van Bilitza vult dus een leemte. Het psychoanalytische pionierswerk rond verslaving werd begonnen door Duitse eerstegeneratieleerlingen van Freud met onder anderen Simmel als ontwerper van een klinische psychotherapie voor verslaafden avant la lettre (in Schloss Tegel in Berlijn). En ook later kwamen enkele belangrijke Engelstalige bijdragen van in oorsprong Duitstalige auteurs (Kohut, Rosenfeld, Wurmser). Redenen genoeg dus om aandacht te besteden aan onze oosterburen.

Onderzoek maakte al duidelijk dat er geen eenduidige verslavingspersoonlijkheid bestaat evenmin als enige specifieke psychische pathologie. Anderzijds moeten we oppassen niet in de valkuil te trappen verslavingsproblemen onder te brengen bij of