You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Net als in voorgaande jaren was het Artis Symposium levendiger dan de titel alleen deed vermoeden. Onder leiding van Frank Koerselman en Willem van Tilburg wordt elk jaar een onderwerp uit de ideeëngeschiedenis van psychiatrie en psychoanalyse aan de orde gesteld. Autonomie werd besproken aan de hand van thema's: gezondheid tegenover ziekte, samenleving tegenover individu, opvoeden tegenover psychotherapie, autonomie tegenover religie. Bij elk thema nodigden ze twee sprekers uit vanuit verschillende achtergronden, die niet noodzakelijk een tegengestelde mening verkondigden.
In zijn algemene inleiding stelde Willem van Tilburg met bezorgdheid vast dat de basis van het autonomiebegrip als dominante kernwaarde van het moderne Westerse mensbeeld in de loop van de negentiende en twintigste eeuw veranderd is van verbondenheid via toenemend individualisme naar narcisme. Het autonomiebegrip van Kant , waarbij onafhankelijk denken samengaat met verbondenheid met anderen, gaat verloren. Over die ontwikkeling heerst een morele ongerustheid, maar er zijn ook wetenschappelijke bezwaren. Van Tilburg stelt de vraag: ‹Is zo'n [individualistisch] mensbeeld niet een ziekmakend ideaal, omdat het irreëel is?› Autonomie kan niet tot stand komen zonder verbondenheid.
Guy Widdershoven, medisch ethicus en filosoof en Willem van Tilburg stonden naast elkaar in het thema gezondheid en ziekte. Is afname van autonomie per definitie het kernsymptoom van ziekte of is ziekte een uiting van te hoge eisen aan de individuele autonomie? Widdershoven benadrukte het verschil tussen autonomie als zelfstandigheid en autonomie in verbondenheid. Als voorbeeld gebruikt hij een wilsbekwame weigering om te eten: die kun je accepteren — je respecteert de autonomie — maar tevens laat je dan de cliënt in de steek. Relationele autonomie vereist begrip en ondersteuning, die alleen vorm kunnen krijgen door verhalen en emoties. Het verhaal geeft zin, motiveert anderen en bepaalt de identiteit.
Van Tilburg gaf ook voorb