In de ban van de neoliberale ring: Bespreking van: Paul Verhaeghe (2009). Het einde van de psychotherapie. Amsterdam:  De Bezige Bij. ISBN 978 90 234 4202 82,  256 pp., €19,90

Beleven we het einde van de psychotherapie? Dat is de vraag die Paul Verhaeghe onder de loep neemt. In deze zoektocht voert hij tegelijkertijd een pleidooi voor een andere visie op de hedendaagse psychische problemen én een grondige herwaardering van de psychotherapie. Dit alles tegen de achtergrond van een tijdperk waarin alle menselijke problemen worden verondersteld een neurologisch-biologisch-genetische basis te hebben. Hij bouwt zijn betoog op in acht hoofdstukken met al even sprekende titels als de titel van het boek. Verhaeghe doet dit op zijn heel eigen(zinnige) en begeesterende manier, aan de hand van een vooral lacaniaans en — in mindere mate — freudiaans geïnspireerd theoretisch model. Dit boek leest als een trein — soms ten koste van de nodige nuancering — en doet heel wat stof opwaaien, daar het een maatschappelijk debat op gang heeft gebracht tot vér buiten de grenzen van psychotherapeutische wereld. Zoiets is niet meer gebeurd sinds Foudraines Wie is van hout? Het eerste hoofdstuk, Identiteit in tijden van eenzaamheid, zet de toon. In dit hoofdstuk wordt nagedacht over de ontwrichtende impact van de nieuwe neoliberale aanpak in onze sociaaleconomische samenleving op het voortbestaan van stabiele groepen. De combinatie van een hang naar kortetermijnwinsten met het dalende belang van kennis en ervaring doet verdwijnen wat traditionele identiteitverlenende groepen samenhoudt: loyaliteit en solidariteit. Flexibiliteit wordt de norm. Wanneer stabiele groepen (De Ander) en de bijhorende conventies (Über-Ich en Ideal-Ich) ondergraven worden door de neoliberale principes, komen identiteitsbeleving, driftregulering en zinverlening op een hellend vlak staan. Een samenleving die enkel winnaars privilegieert volgens deze neoliberale principes, drijft noodzakelijkerwijs op een groeiende groep verliezers en ondermijnt hetgeen eigen is aan ons mensen, met onze intieme noden en onze condition humaine. Vandaag maken we dit ten volle mee, van identiteitsmoeilijkheden,