Het nut van de waanzin: Bespreking van: Richard Lucas (2009). The psychotic wavelength — A psychoanalytic perspective for psychiatry. The New Library of Psychoanalysis. Londen/New York:  Routledge. ISBN 978 0 415 48468 8,  335 pp., £ 22,99

Toegepast psychoanalytisch denken kan een vitale rol vervullen in de algemene psychiatrische omgang met de psychotische patiënt. Wanneer psychotische fenomenen evolueren naar een psychotische stoornis vormen ze vaak het meest extreme en moeilijke deel van het spectrum van het menselijk bestaan. Dit gaat gepaard met veel lijden, zowel voor de patiënt zelf en zijn familieleden als de hulpverleners rondom hem, die voor de zwaarste uitdagingen staan. Richard Lucas , Brits psychoanalyticus, was als zeer betrokken psychiater gedurende veertig jaar werkzaam met psychotische patiënten in de National Health Service (NHS). Aan het begin van zijn loopbaan had hij de kans te werken in een milieu waarin het psychoanalytisch denken voor de psychotische patiënt heel wat ruimte kreeg, met Bion, Rosenfeld, Sohn en Murray Jackson in zijn nabije omgeving. In het midden van de jaren tachtig leefde echter in de Britse psychiatrie het neokraepeliaanse denken weer op. Psychofarmaca kwamen meer en meer centraal te staan en psychotherapie gebeurde op een meer mechanistische manier (korter en zogenaamd minder kostbaar), met als gevolg een achteruitgang van de betekenisverlenende benadering van de psychose. Vanuit de klassiek psychoanalytische hoek zag men bovendien een zekere minachting ontstaan voor psychoanalytici die afweken van de traditionele norm van vijf sessies per week op de divan en een zogenaamd ‹verdunde› vorm van psychoanalyse toepasten wanneer ze in psychiatrische settings gingen werken. Het is in dit klimaat dat Richard Lucas consequent een lans brak voor een psychoanalytische benadering van de psychotische patiënt. Uit het voorwoord van het boek blijkt dat hij een beminnelijke, toegankelijke persoonlijkheid was die mede door zijn grote diplomatieke capaciteiten respect afdwong. Het is te betreuren dat hij op het einde van zijn loopbaan ernstig ziek werd en niet meer de mogelijkheid had zijn ideeën verder op papier te zetten. Naast enkele artikelen over psychose is The psychot